عباس نجفی، به مناسبت بزرگداشت هفته زبان فارسی و گرامیداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی «شیرازه»، به نقد رویکرد سطحی‌نگرانه به محتوا در فضای مجازی پرداخت و بر ضرورت حفظ «معماری کلمات» در شاهنامه تأکید ورزید.

وی صیانت از هویت ملی را منوط به ایجاد پیوندی عمیق میان نسل امروز و اثر سترگ فردوسی دانست.

مدرس دانشگاه فرهنگیان در ابتدای این گفتگو با اشاره به ماهیت زودگذر تصاویر در فضای مجازی، اظهار کرد: تصاویر فضای مجازی، عمر انسان را می‌بلعند و ماندگاری چندانی ندارند. اما متن لایه‌لایه‌ی شاهنامه، برخلاف این تصاویر، با ایجاد فرصتی برای تأمل و اندیشه، باعث تحولی درونی در جان مخاطب می‌شود.

نجفی افزود: فعالیت‌های رسانه‌ای نوین مانند انیمیشن یا بازی‌های رایانه‌ای، زمانی می‌توانند ارزشمند باشند که به کلیت متن و آن معماری شگفت‌انگیز کلمات که فردوسی به کار برده، آسیبی نزنند. این ابزارها باید به جای تمرکز صرف بر سرگرمی، بر ویژگی‌های زبانی و محتوایی شاهنامه متمرکز شوند.

وی در تشریح عمق نگاه فردوسی، به نمونه‌ای از «تقابل واژگان» در توصیف شخصیت‌های رستم و اسفندیار اشاره کرد و گفت: فردوسی با انتخاب هوشمندانه‌ی کلماتی چون «باره» و «ایوان» برای رستم، در مقابل واژگان «اسب» و «آخور» که برای اسفندیار به کار می‌برد، جانبداری عمیق خود را در بافت زبان پنهان کرده است. این ظرافت‌های زبانی، نشان‌دهنده‌ی تسلط بی‌بدیل او بر زبان است.

این پژوهشگر ادبیات فارسی در بخش دیگری از این مصاحبه، بر اهمیت زبان فارسی به عنوان ستون هویت ملی تأکید کرد و بیان داشت: ما ملیت خود را مدیون زبان فارسی هستیم و این زبان نیز وام‌دار شاهنامه است. از این رو، وظیفه معلمان سنگین است که با خوانشی زنده و پرشور، عشق و علاقه به ایران را به دانش‌آموزان منتقل کنند.

نجفی ضمن انتقاد از رویکردهای صرفاً دستوری در آموزش، تصریح کرد: نباید اجازه دهیم عاطفه و روح شعر قربانی کالبدشکافی‌های خشک و بی‌روح دستوری شود. میراث فردوسی، که مانع غلتیدن تاریخ و هویت ما در وادی فراموشی شد، تنها با درک عمیق و انتقال شور و شوق آن، به درستی حفظ خواهد شد.

وی در پایان، لزوم توجه جدی به حفظ ساختار و ظرافت‌های زبانی شاهنامه را یادآور شد و گفت: شاهنامه تنها یک اثر حماسی نیست، بلکه گنجینه‌ای از زبان، فرهنگ و هویت ماست که باید با دقت و وسواس از گزند سطحی‌نگری‌ها محافظت شود.

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴