به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، دهم اردیبهشت در تاریخ ایران روز مهمی است؛ روزی که یادآور ازخودگذشتگی‌های ملت سرافراز ایران و فرار اشغالگران متجاوز پرتغالی پس از ۱۱۷ سال تسلط جابرانه بر سواحل جنوبی کشور «۲۱ آوریل ۱۶۲۲ میلادی» در پی رشادت‌های سپاه ایران به رهبری امیرالامرای فارس، امام قلی‌خان، می‌باشد.

اما آنچه که باعث اهمیت این روز می‌شود نام بلند خلیج همیشگی فارس است؛ خلیجی که نام «فارس» از گذشته‌های دور بر طبق اسناد تاریخی بوده؛ هست و خواهد ماند؛ زیرا پشت این نام، ملتی ایستاده است که تاریخش را نمی‌فروشد و هویتش را فراموش نمی‌کند.

این آبراه که سومین خلیج بزرگ جهان است، وسعتی به پهنای ۲۳۷ هزار کیلومتر مربع دارد که برای درک بزرگی‌اش کافی است بدانیم مساحت کشوری مانند بریتانیا ۲۴۲ هزار کیلومتر مربع است. البته بزرگی تنها یکی از ویژگی‌های خلیج فارس بوده و این پهنه آبی از جنبه‌های دیگری نیز حائز اهمیت است.

خلیج فارس در واقع محور ارتباط بین اروپا، آفریقا، آسیای جنوبی و جنوب شرقی است. از نظر راهبردی در منطقه خاورمیانه، به عنوان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مرکز ارتباطی بین این سه قاره محسوب می‌شود و بخشی از یک سیستم ارتباطی شامل اقیانوس اطلس، دریای مدیترانه، دریای سرخ و اقیانوس هند است. به همین دلیل از دیرباز مورد توجه قدرت‌های جهانی و همچنین بازرگانان و تجار دنیا بوده است.

این منطقه منبع مهم انرژی جهان به شمار می‌رود و خط‌های ساحلی خلیج فارس دربرگیرنده یکی از بزرگ‌ترین منابع نفت خام جهان است. از نظر ذخایر نفتی در مقایسه با سایر نقاط جهان دارای مزایایی مانند سهولت استخراج، هزینه پایین تولید، مازاد ظرفیت تولید، کیفیت بالای نفت خام، سهولت حمل و نقل، توان بالای تولید چاه‌ها و امکان کشف ذخایر جدید نفتی وسیع در منطقه است.

طبق آخرین برآوردهای انجام‌شده، حوزه خلیج فارس در حدود ۷۳۰ میلیارد بشکه ذخیره نفت اثبات‌شده و بیش از ۷۰ تریلیون مترمکعب گاز طبیعی را در خود جای داده است.

چرا خلیج فارس از اهمیت بالایی برخوردار است؟
 خلیج فارس به دلیل نفت و گازی که در کف بستر و سواحل خود دارد، به‌ «مخزن نفت جهان» مشهور است و همچنین این خلیج راهبردی، مسیر انتقال نفت کشورهای ایران، عراق، کویت، عربستان و امارات متحده عربی است؛ به همین سبب، منطقه‌ای مهم و راهبردی به‌شمار می‌آید. در مجموع، خلیج فارس از نظر جغرافیای سیاسی، استراتژیک، انرژی، تاریخ و تمدن یک پهنه آبی مهم و حساس در دنیا محسوب می‌شود.

اما چرا خلیج فارس و تنگه هرمز بیش از پیش برای ایران اهمیت دارد؟ اکنون تنگه هرمز برای ایران، اهمیت «بازدارندگی» نیز پیدا کرده است.

 وابستگی اقتصاد و امنیت جهانی به منابع انرژی، ناگزیر کشورها را وادار می‌کند تا ملاحظات ایران را در نظر گرفته و ارتباطات سیاسی و اقتصادی خود را بر اساس آن تنظیم کنند. تنگه هرمز امروز «ستون چهارم بازدارندگی ایران» شده است؛ ایران علاوه بر سه ستون موشکی، هسته‌ای و متحدان منطقه‌ای، ابزار دیگری نیز دارد: کنترل تنگه هرمز با جغرافیا و فناوری ارزان.

با آغاز جنگ رمضان و پایبندی ایران به وعده گسترش جنگ به سطح منطقه‌ای و بستن تنگه هرمز، موقعیت هژمونیک آمریکا بر بخش قابل‌توجهی از منابع انرژی جهان با چالش روبه‌رو شده است. در صورت تثبیت این وضعیت، زمینه برای «افول قدرت آمریکا و ظهور قدرت ایران» فراهم شده است.

 به گفته نیویورک تایمز، بزرگ‌ترین ضربه‌ای که آمریکا و جهان می‌توانست در جنگ با ایران بخورد، نفوذ فزاینده‌ای است که ایران بر اقتصاد جهانی پیدا کرده است. تاکر کارلسون، مجری سرشناس آمریکایی، نیز گفته است: آنچه در ایران می‌گذرد، سقوط امپراتوری آمریکا به شکلی است که تاکنون می‌شناختیم.

نویسنده: حامد معصومی فعال حوزه فرهنگی