به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، شیراز را نمی‌توان بدون تصویر باغ‌هایش تصور کرد؛ شهری که قرن‌ها با نارنجستان‌ها، باغ‌های تاریخی و پیوند میان طبیعت و معماری شناخته شده است.

 با این حال، امروز باغ‌های قصردشت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عناصر هویتی و زیست‌محیطی این شهر، با مجموعه‌ای از چالش‌های جدی روبه‌رو هستند؛ چالش‌هایی که در یک سوی آن ضرورت توسعه شهری و در سوی دیگر، الزام حفظ یک میراث طبیعی و تاریخی قرار دارد.

باغ‌های قصردشت تنها یک پهنه سبز شهری نیستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی شیراز و یکی از عناصر مؤثر در تعادل زیست‌محیطی شهر محسوب می‌شوند. به همین دلیل، طی سال‌های گذشته مسئولان شهری و استانی بارها بر ضرورت حفاظت از این باغ‌ها تأکید کرده و از آن‌ها به‌عنوان «ریه شهر شیراز» یاد کرده‌اند.

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، روند تغییرات کالبدی و کاهش سطح باغات است. بر اساس گزارش‌هایی که با استناد به مستندات و تصاویر ماهواره‌ای منتشر شده، در بخش‌هایی از باغات گروه یک قصردشت طی حدود دو دهه تغییرات قابل توجهی رخ داده و نشانه‌هایی از تغییر کاربری، افزایش ساخت‌وساز و کاهش پیوستگی باغات مشاهده شده است.

تغییر چهره باغ‌شهرها معمولاً یک اتفاق ناگهانی نیست؛ بلکه فرآیندی تدریجی است که می‌تواند از خرد شدن قطعات باغی، کاهش پوشش سبز و تغییر کاربری آغاز شود و در نهایت به ساخت‌وسازهای پراکنده و از بین رفتن پیوستگی اکولوژیک باغ‌ها منجر شود.

در کنار فشارهای کالبدی، اقتصاد زمین نیز یکی از چالش‌های مهم حفاظت از باغ‌های قصردشت است. مالکان باغ‌ها با هزینه‌های نگهداری، مشکلات تأمین آب و کاهش صرفه اقتصادی باغداری مواجه‌اند و افزایش ارزش زمین در محدوده شهری نیز می‌تواند انگیزه تغییر کاربری را افزایش دهد.

از سوی دیگر، ساخت‌وسازهای غیرمجاز همچنان یکی از محورهای اصلی نگرانی درباره آینده این باغ‌هاست. مسئولان شهری طی سال‌های گذشته از برخورد با برخی تخلفات ساختمانی خبر داده‌اند و شورای شهر شیراز نیز حفاظت از باغ‌های قصردشت را از اولویت‌های خود اعلام کرده است.

با وجود طرح اقداماتی برای تقویت سازوکارهای مدیریتی و نظارتی، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا سیاست‌های موجود می‌تواند روند تغییرات باغ‌های قصردشت را متوقف و زمینه احیای این سرمایه سبز را فراهم کند؟

حفاظت از باغ‌های قصردشت تنها با برخورد با ساخت‌وسازهای غیرمجاز امکان‌پذیر نیست و به مجموعه‌ای از سیاست‌های هماهنگ در حوزه شهرسازی، کشاورزی، منابع آب، اقتصاد زمین و نظارت شهری نیاز دارد.

توسعه شهری برای شیراز ضرورتی انکارناپذیر است، اما توسعه‌ای که به قیمت از دست رفتن عناصر هویتی و زیست‌محیطی شهر تمام شود، می‌تواند هزینه‌هایی جبران‌ناپذیر برای نسل‌های آینده ایجاد کند. اکنون سرنوشت باغ‌های قصردشت به آزمونی برای مدیریت شهری تبدیل شده است؛ آزمونی که مشخص خواهد کرد شیراز چگونه می‌تواند توسعه پیدا کند، بدون آنکه ریشه‌های سبز تاریخی خود را از دست بدهد.

نام خبرنگار: سید سهیل موسوی

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴