غلامرضا کافی، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی ضمن تأکید بر اینکه «اگر زبان رسانه به ویژگی‌های ادبی آراسته باشد، می‌تواند ماندگار شود»، اظهار کرد: زبان فارسی از نظر ظرفیت‌های ادبی، آرایه‌های خیال، پشتوانه ادبی قدرتمند، و نیز توانایی در ترکیب‌سازی و واژه‌آفرینی، زبان بسیار توانمندی است و همین ویژگی‌ها به ماندگاری آن کمک می‌کند.

وی افزود: هرچند که عوامل سیاسی، اقتصادی و صنعتی در گسترش یا افول زبان‌ها بی‌تأثیر نیستند؛ برای نمونه، صنعت و قدرت اقتصادی می‌تواند در رواج یک زبان نقش داشته باشد. با این حال آنچه به خود زبان مربوط می‌شود، همان عنصر ادبیات و ظرفیت فرهنگی آن است؛ و زبان فارسی از این نظر پشتوانه‌ای استوار دارد. بسیاری از واژه‌ها و اصطلاحات ماندگار فارسی نیز حاصل همین ظرفیت ادبی‌اند.

زبان فارسی؛ میراثی که در برابر تاریخ ایستاد

پژوهشگر زبان فارسی با اشاره به جایگاه جهانی زبان فارسی گفت: با وجود شمار کمتر گویشوران فارسی نسبت به برخی زبان‌های بین‌المللی، زبان فارسی همچنان در مراکز علمی و فرهنگی جهان مورد توجه است، حتی برخی زبان‌شناسان بزرگ جهان، مانند «نوآم‌ چامسکی»، به اهمیت و آینده‌دار بودن آن اشاره کرده‌اند. این توجه تنها به دلیل تعداد گویشوران نیست، بلکه به پشتوانه فرهنگی و ادبی عمیقی بازمی‌گردد که در ادبیات فارسی وجود دارد.

کافی تصریح کرد: ما از نظر جغرافیایی از نزدیک‌ترین سرزمین‌ها به مرکز حمله اعراب بودیم، اما با وجود این نزدیکی توانستیم زبان خود را نگه داریم. در مقابل، برخی سرزمین‌ها که حتی فاصله بیشتری داشتند، پس از ورود اسلام و حمله اعراب نتوانستند در برابر آن مقاومت کنند و امروز کشورهای مستعرب بسیاری داریم که با وجود سابقه تمدنی بسیار بالا، زبان پیشین خود را از دست داده‌اند.

وی در ادامهٔ پشتوانۀ قوی زبان و ادبیات فارسی گفت: ادبیات قادر است عناصر بیرونی را در درون خود جذب و حتی دگرگون کند. برای نمونه، وقتی «تاریخ جهانگشا» را می‌خوانیم با واژگان مغولی فراوانی روبه‌رو می‌شویم، اما جوهر ادبیات همچنان در زبان فارسی باقی مانده است.

استاد دانشگاه شیراز گفت: این واژه‌ها در واقع افزوده‌هایی بر زبان فارسی شده‌اند و به ادبا امکان داده‌اند که از آن‌ها برای آفرینش‌های ادبی، مانند قافیه، جناس یا تعبیرهای کنایی، بهره ببرد و بر ظرفیت زبان بیفزاید.

پاسداری از زبان فارسی با تقویت حوزه فرهنگ و ادبیات

کافی در ادامه افزود: ما به هر حال همیشه به گذشته خودمان متصل بودیم که نه تنها از زبان شاهنامه که از زبان رودکی استفاده بکنیم، یعنی ما باید وجه ادبی کار را در مراودات روزانه‌مان جدی بگیریم و این تفکر که فعالیت فرهنگی هزینه زاست و هزینه بر است از مسئولین‌ ما برچیده شود و بدانند که این نه تنها هزینه نیست بلکه کاملا سرمایه گذاریست؛ زیرا در حقیقت هزینه‌ای برای پاسداشت و حفظ زبان ماست.

وی گفت: از مهم‌ترین تهدید امروز زبان فارسی عوامل سیاسی، اقتصادی و صنعتی است و با این حال زبان فارسی در طول تاریخ توانسته هویت خود را حفظ کند و امروز مهم‌ترین عامل پاسداری از زبان فارسی، جدیت در پویایی حوزه‌ی ادبیات و فرهنگ است، زیرا ادبیات زنده به ماندگاری زبان کمک می‌کند و حتی واژه‌های بیگانه را به بخشی از ظرفیت زبانی تبدیل می‌کند.