به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، در تلاطم روزگاری که سطور کتاب‌ها همجون سنگرهایی برای حفظ هویت ملی عمل می‌کنند، جبهه فرهنگی ادبیات پایداری شاهد رویش آثاری است که فراتر از جوهر و کاغذ، نبض تپنده یک ملت‌اند. از واکاوی سیمای گم‌شده زنان در کوران نبردهای تحمیلی دو سال اخیر تا بازخوانی مقاومت از لایه‌های هویت مردمان قدیمی شیراز در طول دوران هشت سال دفاع مقدس، تازه‌های نشر نشان می‌دهند که چگونه هنر نقد و روایت می‌تواند "فراموشی" را به زانو درآورد.

امروز کتاب نه تنها یک کالا، بلکه سندی بر ایستادگی "خانواده بزرگ ایران" در برابر هراس‌های بامدادی و تندبادهای زمانه است.

سیمای پنهان زنان؛ فراسوی فراموشی در قلم سندی مؤمنی

 کتاب «تاریخ، بی‌چهره زنانه» با زیرعنوان عمیق «از فراموشی تا بازنمایی»، فراتر از یک اثر پژوهشی، جستاری است مشتاقانه برای بازپس‌گیری هویت‌هایی که در هیاهوی میدان، آرام و صبور، حماسه‌آفرینی کردند. «سندی مؤمنی» که پیش از این با آثاری چون: «جامعه، متن و خشونت» و رمان برگزیده «بهمن ۶۵» جایگاه خود را به عنوان معمار نقد مدرن تثبیت کرده بود، اکنون با درایتی ستودنی، در این کتاب به سنجش آثار هفت نویسنده زن برجسته از جنگ‌های 12 روزه و رمضان، پیش روی ما می‌گذارد.

وی با عبور از کلیشه‌ها، به ما یادآور می‌شود که تاریخ بدون روایت زنانه، تصویری ناقص و بی‌جان است؛ دعوتی برای تشنگان آگاهی تا حقیقت پایداری را در آینه قلم زنان به تماشا بنشینند.

 تاریخ، بی چهره زنانه با عنوان فرعی از فراموشی تا بازنمایی؛ نقد روایت‌‌های زنان در ادبیات پایداری، نوشته سندی مؤمنی که توسط انتشارات شرق بنفشه منتشر شده، شامل نقد آثار هفت نویسنده زن فعال در حوزه دفاع مقدس است.

سال گذشته رویداد فرهنگی میز نقد به میزبانی اداره فرهنگ و ارشاد برگزار شد و منتقد جلسات سندی مؤمنی بود و این نویسنده و منتقد ادبی پس از به پایان رسیدن دوره‌های برگزاری این رویداد فرهنگی تمام نقدها را به صورت مکتوب در کتاب تاریخ بی چهره زنانه به رشته تحریر در آورد. از این نویسنده پیش از مجموعه سه جلدی جامعه متن و خشونت (تحلیل بازنمایی ۹ رمان و ۶ مجموعه داستان معاصر) و معبر وصولی(نقد ادبیات پایداری استان فارس) در سه حوزه کودک و نوجوان و خاطره نگاری و زندگی نامه و نیز رمان حاشیه امن و مجموعه داستان کولی با شکلات تلخ منتشر شده است.  جامعه متن و خشونت جایزه کتاب سال استان فارس را از آن خود کرده است و رمان بهمن ۶۵ این نویسنده نیز برگزیده جشنواره بین المللی سرخ نگاران شده است.

«ناگفته‌های شیراز»؛ نجواهای شهر از حنجره مردم

 در سوی دیگر، کتاب «ناگفته‌های شیراز» ایستاده است؛ اثری که نه از دریچه قدرت، بلکه از نگاه "تاریخ از پایین" به شهر راز می‌نگرد. این گنجینه، ثمره پیوند مبارک نسل کارگر و خلاق با نسل دانشگاهی در ایام مبارزات و هشت سال دفاع مقدس را در اذهان حک می‌کند. «محمدرضا رحمن‌ستایش»، استادکاری که حافظه زنده کوچه‌ها و گاراژهای قدیم است، روایت‌هایی را بازگو کرده که دخترش «مریم رحمن‌ستایش» با دقت باستان‌شناسانه به رشته تحریر درآورده است. این کتاب، میراثی زنده از مقاومت مردم شیراز است که اگر ثبت نمی‌شد، در چرخ‌دنده‌های مدرنیته له می‌گشت. اینجاست که "فرهنگ مبارزاتی محله"، از زور‌خانه تا قهوه‌خانه، در ۳۰۰ صفحه به قامت یک سند ملی درمی‌آید.

طنین حماسه در کالبد نثر؛ «آن ۱۲ روز» و سوررئالیسم بیداری

اما در تالار غزل شیراز، تولد اثری دیگر شورآفرین شد: «آن ۱۲ روز» به قلم «دکتر شهناز باصری». 

وی که پیش‌تر با حماسه‌سرایی در شعر شناخته می‌شد، این بار در استحاله قلم به سوی نثر، روایتی را رقم زده که در میانه آتش و خون دو سال اخیر متولد شد. این رمان، برشی نمادین از ایستادگی است که با "وحشت و بیزاری صبحگاهی" شخصیت فائزه آغاز می‌شود؛ لحظه‌ای که کابوس حمله دشمن به بیداری حماسی بدل می‌شود.  باصری با این اثر، مرز میان رمان و واقعیت را درنوردیده و نشان داده است که چگونه یک نویسنده می‌تواند از جرقه‌های هراس، شعله‌های آگاهی و مقاومت برافروزد. قلم، آخرین سنگر ماندگاری/ وقتی روایت، بر فراموشی چیره می‌شود کتاب‌های «تاریخ، بی‌چهره زنانه»، «ناگفته‌های شیراز» و «آن ۱۲ روز»، هر کدام تکه‌ای از پازل بزرگ هویت مدیون پایداری ما هستند.

این آثار به ما متذکر می‌شوند که جنگ‌ها تنها با سلاح به پایان نمی‌رسند، بلکه با کلمات است که فتح می‌شوند و در تاریخ می‌مانند. پایداری، تنها در خاکریزها نیست؛ بلکه در سطر سطر نوشته‌های زنان و مردانی است که اجازه ندادند بوی نان تازه شیراز یا سیمای صبور زنان رزم‌آور، در غبار ایام گم شود. این کتاب‌ها، آیینه‌هایی برای فردای ما هستند تا بدانیم که ریشه در کدام خاک و سر بر کدام شانه حماسی داریم.

انتهای خبر/224224