به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، ۲۶ دی‌ماه ۱۳۵۷، محمدرضا پهلوی، آخرین پادشاه ایران، به همراه همسرش فرح، خاک کشور را ترک کرد و با عنوان «استراحت و خستگی»، مسیر مهاجرت اجباری خود را آغاز نمود.

 مقصد اول او مصر بود؛ جایی که به دلیل سابقه ازدواج با شاهدخت فوزیه، مورد استقبال انور سادات در آسوان قرار گرفت و پنج روز در هتل ابروی اقامت گزید. در این مدت، پزشک فرانسوی‌اش، ژرژ فلاندرن، با او ملاقات کرد، هرچند که عمق بیماری سرطان شاه هنوز برای خودش کاملاً آشکار نشده بود.

پیش از عزیمت به مقصد بعدی، سفیر مراکش حامل دعوت رسمی ملک حسن دوم بود. شاه به رباط رفت، اما برخلاف انتظار، تشریفات رسمی در استقبال او به عمل نیامد و وی ۶۷ روز در کاخ جنان‌الکبیر ماند. این دوره همزمان با بزرگترین تحول سیاسی ایران بود؛ امام خمینی پس از ۱۴ سال تبعید به تهران بازگشتند و تنها ده روز بعد، انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن پیروز شد.

 با تثبیت نظام جدید، ملک حسن دوم که مایل به حفظ روابط با ایران بود، اقامت شاه را طولانی ندانست و شاه که در یافتن پناهگاه ثابت دچار مشکل بود، با پیشنهاد مشترک راکفلر و کیسینجر به جزایر باهاما در آمریکای مرکزی رهسپار شد.

در باهاما، شاه برای اولین بار توسط پزشکان فرانسوی از سرطان غدد لنفاوی خود مطلع شد. در همین زمان، اسناد محرمانه بریتانیا نشان می‌دهد که دولت انگلستان مأموری را برای اعلام عدم آمادگی برای پذیرش او اعزام کرد. در ۲۰ خرداد ۱۳۵۸، شاه با هواپیمای شخصی سلطان مراکش، باهاما را به مقصد مکزیک ترک کرد و ۷۰ روز در آنجا ماند، در حالی که از تومور بدخیم و یرقان رنج می‌برد.

سفر بعدی او به آمریکا بود؛ دولت کارتر تنها با هدف درمان وی موافقت کرده بود. در ۳۰ مهر ۱۳۵۸، شاه برای بستری شدن در بیمارستان نیویورک به آمریکا رفت. کمتر از دو هفته پس از ورود او، حادثه تسخیر لانه جاسوسی تهران رخ داد که موضع دولت کارتر را کاملاً تغییر داد و مکزیک نیز از میزبانی مجدد او سر باز زد. پس از دو عمل جراحی، شاه در ۱۱ آذر ۱۳۵۸ از بیمارستان مرخص شد، اما چون مقصدی نداشت، مجبور شد روزهای باقی‌مانده ویزای خود را در تگزاس سپری کند. لحظه‌ای بحرانی پیش آمد که همراهانش به دلیل آماده نبودن محل اقامت، او و فرح را به مرکزی برای نگهداری بیماران روانی بردند که با اعتراض شدید فرح روبرو شد.

به دلیل عواقب بحران گروگان‌گیری، ویزای شاه تمدید نشد و او در ۲۴ آذر ۱۳۵۸ به پاناما منتقل شد. در پاناما نگرانی اصلی شاه، شدت گرفتن بیماری و اطلاعاتی بود که حاکی از تلاش مقامات ایرانی برای درخواست استرداد او به کشور بود؛ کارتر نیز قصد داشت از شاه به عنوان اهرم فشار برای آزادی گروگان‌ها استفاده کند.

نهایتاً، در حالی که پارلمان مصر پیش‌تر با پناهندگی دائمی شاه موافقت کرده بود، شاه به آخرین مقصد خود بازگشت. او در ۸ فروردین ۱۳۵۹ در بیمارستان معادی قاهره تحت عمل جراحی کبد و طحال قرار گرفت که نشان داد سرطان بدخیم تمام سیستم خون و کبدش را فرا گرفته است. حال شاه به سرعت رو به وخامت گذاشت و در ۵ مرداد ۱۳۵۹ در غربت درگذشت. جسد او در کنار پدرش، رضا شاه، در مسجد رفاعی قاهره دفن شد.

انتهای خبر/ ۲۲۴۲۲۴