فرح نیازکار در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی  پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، در خصوص نقش حافظ در ساختن تصویر فرهنگی ایران گفت: حافظ تنها شاعری نیست که فرهنگ ایران را در شعر خود بازتاب داده است؛ او با بازآفرینی عناصر تاریخی، اسطوره‌ای، آئینی و زبانی این فرهنگ، در شکل‌گیری تصویری ماندگار از ایران نیز سهم داشته است.

وی افزود: در غزل حافظ، ایران به‌صورت مجموعه‌ای از خاطره‌ها، نمادها، ارزش‌ها و تجربه‌های زیسته ظاهر می‌شود؛ مجموعه‌ای که در گذر زمان، به بخشی از خودآگاهی فرهنگی ایرانیان تبدیل شده است.

نیازکار تصریح کرد: نخستین جلوه این نقش را می‌توان در پیوند شعر حافظ با آئین ها و سنت‌های ایرانی مشاهده کرد. نوروز، به‌عنوان نماد نوزایی و تحول طبیعت، در غزل او با امید، طراوت و تجدید حیات عاطفی پیوند می‌خورد. در مطلع «ز کوی یار می‌آید نسیم باد نوروزی»، یک پدیده طبیعی و یک مناسبت فرهنگی به تجربه‌ای عاشقانه و انسانی تبدیل می‌شوند. بدین‌ترتیب، حافظ به آئین نوروز معنایی ادبی می‌بخشد، که قابلیت انتقال به نسل‌های مختلف را دارد.

این استاد ادبیات بازآفرینی «جغرافیای فرهنگی ایران» را دومین عامل دانست و گفت: «شیراز» در شعر حافظ با باغ، گل، نسیم، جویبار و فضای بزم، به مکانی شاعرانه تبدیل می‌شود که فراتر از یک شهر واقعی، نماینده نوعی تجربه زیبایی‌شناختی و شیوه‌ای از زیستن است.

نیازکار ادامه داد: همچنین حضور چهره‌هایی چون جمشید و نمادهایی مانند جام جهان‌بین، حافظه اسطوره‌ای ایران را به جهان اندیشه و تخیل غزل پیوند می‌دهد.

وی اظهار کرد: سومین عامل، زبان حافظ است. او با بهره‌گیری از ظرفیت‌های چندمعنایی زبان فارسی، کنایه، ایهام، تمثیل و موسیقی کلام، تجربه‌های تاریخی و فرهنگی را به زبانی هنری و ماندگار تبدیل می‌کند؛ بسیاری از تعبیرهای شعر او از محدوده متن ادبی فراتر رفته، و وارد گفتار روزمره، حافظه جمعی و مناسبات اجتماعی ایرانیان شده‌اند.

نیازکار گفت: سرانجام، نقش حافظ در ساختن تصویر فرهنگی ایران، به استمرار حضور او در زندگی ایرانیان وابسته است. 

استاد ادبیات دانشگاه آزاد واحد شیراز خاطرنشان کرد: فال حافظ، خواندن غزل‌ها در شب یلدا، استناد به ابیات او در موقعیت‌های عاطفی و اجتماعی، و بازخوانی مداوم شعرش، نشان می‌دهد که حافظ صرفاً شاعر گذشته نیست؛ شعر او در شکل‌گیری هویت فرهنگی امروز نیز مشارکت دارد.

فرح نیازکار در پایان تصریح کرد: از این منظر، حافظ هم آینه فرهنگ ایرانی است، و هم یکی از نیروهای خلاقی که به این فرهنگ شکل داده، و آن را در حافظه تاریخی و عاطفی جامعه ایران تداوم بخشیده است‌.

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴