حالت تاریک
سه‌شنبه, 26 آبان 1405
آیا مایل به نصب وب اپلیکیشن پایگاه خبری تحلیلی شیرازه هستید؟
روایت هویت ایرانی در آینه اندیشه ملاصدرا
استاد دانشگاه، ادیب و شاعر مطرح کرد:

روایت هویت ایرانی در آینه اندیشه ملاصدرا

استاد دانشگاه، ادیب و شاعر گفت: شناخت مفاخر فرهنگی و فلسفی فارس، تنها به معرفی نام و آثار آنان محدود نمی‌شود، بلکه بازخوانی اندیشه‌های این بزرگان می‌تواند به تقویت خودآگاهی فرهنگی و شناخت عمیق‌تر هویت ایرانی کمک کند.

 کاظم دهقانیان‌فرد در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، با تأکید بر جایگاه اندیشه و فلسفه در شکل‌گیری هویت فرهنگی و ملی ایرانیان، ملاصدرا را از چهره‌های برجسته تاریخ تفکر ایران دانست و گفت: شناخت مفاخر فرهنگی و فلسفی فارس، تنها به معرفی نام و آثار آنان محدود نمی‌شود، بلکه بازخوانی اندیشه‌های این بزرگان می‌تواند به تقویت خودآگاهی فرهنگی و شناخت عمیق‌تر هویت ایرانی کمک کند.

ملاصدرا؛ فراتر از یک نام در تاریخ فلسفه

وی گفت: ملاصدرا را نمی‌توان صرفاً یک شخصیت تاریخی یا فیلسوفی متعلق به گذشته دانست. اهمیت او تنها در نظریه‌های فلسفی و آثار مکتوبش خلاصه نمی‌شود، بلکه اندیشه‌های او بخشی از تاریخ تفکر ایرانی و میراث فلسفی جهان اسلام را شکل داده است.

این استاد دانشگاه افزود: حکمت متعالیه به‌عنوان مهم‌ترین دستاورد فلسفی او، تلاشی برای ایجاد پیوند میان سنت‌های مختلف فلسفی، عرفانی و دینی بود. مفاهیمی همچون اصالت وجود و حرکت جوهری، از جمله مباحثی هستند که جایگاه ویژه‌ای در نظام فلسفی او دارند.

دهقانیان‌فرد گفت: از این منظر، بررسی ملاصدرا تنها مطالعه زندگی یک فیلسوف نیست، بلکه فرصتی برای شناخت بخشی از ظرفیت‌های فکری و تمدنی ایران است؛ ظرفیتی که می‌تواند در بازتعریف هویت فرهنگی فارس و پیوند آن با هویت ملی ایرانیان مورد توجه قرار گیرد.

فارس؛ هویتی فراتر از شعر و ادبیات

وی افزود: وقتی از هویت فرهنگی فارس سخن گفته می‌شود، معمولاً نخستین نام‌هایی که به ذهن می‌رسند حافظ و سعدی هستند. بی‌تردید ادبیات و شعر فارسی نقش مهمی در شناساندن فرهنگ این سرزمین داشته‌اند، اما آیا هویت فارس را باید تنها در میراث ادبی آن جست‌وجو کرد؟

این ادیب و شاعر گفت: وجود چهره‌هایی چون ملاصدرا نشان می‌دهد که فارس علاوه بر برخورداری از پیشینه غنی ادبی و هنری، در شکل‌گیری جریان‌های مهم فلسفی و فکری نیز سهم داشته است. از این رو، بازخوانی میراث ملاصدرا می‌تواند نگاه جامعه به هویت فرهنگی فارس را از یک نگاه صرفاً ادبی و تاریخی به نگاهی جامع‌تر و مبتنی بر سرمایه‌های فکری و تمدنی گسترش دهد.

دهقانیان‌فرد خاطرنشان کرد: در واقع، یکی از موضوعات مهم در بررسی جایگاه ملاصدرا، نسبت میان خاستگاه فرهنگی و جغرافیایی او با شکل‌گیری اندیشه‌های فلسفی‌اش است. اینکه بستر تاریخی و فرهنگی فارس چه نقشی در پرورش چنین شخصیتی داشته و چگونه یک اندیشه برخاسته از این سرزمین توانسته به بخشی از میراث فکری ایران تبدیل شود، از پرسش‌هایی است که نیازمند بررسی کارشناسانه است.

از هویت منطقه‌ای تا هویت ملی؛ سهم ملاصدرا در شناسنامه فکری ایران

وی گفت: ی از مهم‌ترین ابعاد بررسی جایگاه ملاصدرا، چگونگی پیوند میراث فرهنگی فارس با هویت ملی ایرانیان است. شخصیت‌هایی مانند ملاصدرا اگرچه از یک بستر جغرافیایی و فرهنگی مشخص برخاسته‌اند، اما آثار و اندیشه‌هایشان در محدوده همان جغرافیا باقی نمانده است.

این ادیب و شاعر و استاد دانشگاه گفت: ندیشه فلسفی ملاصدرا در تاریخ تفکر ایرانی و اسلامی جریان داشته و در مباحث فلسفی، دینی و دانشگاهی مورد توجه قرار گرفته است. همین مسئله این پرسش را مطرح می‌کند که چگونه می‌توان میراث فکری شخصیت‌هایی مانند او را به‌عنوان بخشی از سرمایه مشترک فرهنگی و تمدنی ایرانیان معرفی کرد؟

دهقانیان‌فرد در این میان، باید به تفاوت میان افتخار به مفاخر تاریخی و شناخت واقعی میراث فکری آنان نیز توجه کرد. ممکن است نام یک شخصیت در کتاب‌های تاریخی، مناسبت‌های فرهنگی و فضاهای عمومی زنده باشد، اما اندیشه و آثار او در زندگی فکری جامعه حضور پررنگی نداشته باشد.

شناخت ملاصدرا؛ نام و آرامگاه یا اندیشه و آثار

وی گفت: یکی از پرسش‌های اساسی درباره جایگاه ملاصدرا در جامعه امروز، میزان ارتباط نسل جدید با اندیشه‌های اوست. آیا جوانان و علاقه‌مندان فرهنگ و تاریخ ایران شناختی از مبانی فکری این فیلسوف دارند یا آشنایی عمومی با او بیشتر به عنوان یک چهره تاریخی و یکی از مفاخر فرهنگی محدود شده است؟

این ادیب و شاعر و استاد دانشگاه  مطرح کرد: این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم حفظ هویت فرهنگی صرفاً با نگهداری آثار تاریخی، معرفی زادگاه مفاخر و برگزاری مراسم بزرگداشت محقق نمی‌شود. انتقال اندیشه‌ها، شناخت آثار و ایجاد ارتباط میان میراث گذشته و نیازهای فکری جامعه امروز نیز بخش مهمی از فرایند حفظ هویت فرهنگی است.

دهقانیان‌فرد ادامه داد: از همین رو، بازخوانی آثار ملاصدرا و تلاش برای ارائه مفاهیم فلسفی او به زبان قابل فهم برای نسل جدید می‌تواند راهی برای زنده نگه داشتن میراث فکری این شخصیت باشد.

میراث فلسفی فارس و ضرورت معرفی آن به جهان

وی در خصوص جایگاه ملاصدرا در تاریخ فلسفه، اظهار کرد: ظرفیت مهمی برای معرفی ابعاد کمتر شناخته‌شده فرهنگ و تمدن فارس در سطح ملی و بین‌المللی فراهم می‌کند. اگرچه معرفی مفاخر ادبی و تاریخی فارس در سال‌های گذشته مورد توجه بوده است، اما میراث فلسفی این سرزمین نیز ظرفیت آن را دارد که به یکی از محورهای اصلی دیپلماسی فرهنگی و معرفی هویت تمدنی ایران تبدیل شود.

این استاد دانشگاه گفت: در این مسیر، پرسش مهم آن است که آیا شیوه معرفی ملاصدرا و آثار او متناسب با جایگاه فلسفی‌اش بوده است؟ آیا توانسته‌ایم اندیشه‌های او را از محافل تخصصی فلسفه فراتر ببریم و به مخاطبان عمومی و جامعه جهانی معرفی کنیم؟

بازگشت به اندیشه؛ راهی برای زنده نگه داشتن هویت فرهنگی

دهقانی فرد گفت: ملاصدرا تنها متعلق به تاریخ نیست؛ میراث او فرصتی برای بازاندیشی درباره جایگاه فلسفه در فرهنگ ایرانی و نسبت میان گذشته تمدنی و نیازهای فکری امروز جامعه است.

وی افزود: شاید مهم‌ترین مسئله در بازشناسی این فیلسوف، عبور از نگاه تشریفاتی به مفاخر فرهنگی و حرکت به سمت شناخت عمیق آثار و اندیشه‌های آنان باشد. هویت فرهنگی زمانی زنده می‌ماند که نسل جدید بتواند با میراث فکری گذشتگان ارتباط برقرار کند، درباره آن پرسش بپرسد و آن را در بستر زندگی و تفکر امروز بازخوانی کند.

این استاد در پایان خطرنشان کرد:  از این منظر، ملاصدرا می‌تواند نقطه آغاز گفت‌وگویی جدی درباره سهم فارس در تاریخ اندیشه ایران و نقش میراث فلسفی در تقویت خودآگاهی فرهنگی و هویت ملی ایرانیان باشد؛ گفت‌وگویی که باید از معرفی یک نام تاریخی فراتر برود و به شناخت یک میراث زنده فکری منتهی شود.

انتهای خبر/224224

خبرنگار: فاطمه شعبانی

لینک کوتاه خبر

نظر / پاسخ از

  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.

هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر می‌گذارید!

توضیح بنر