کارشناس ارشد روانشناسی مطرح کرد:
راز برگرداندن کودکان به دنیای کتاب
کارشناس ارشد روانشناسی، با تأکید بر نقش خانواده و نظام آموزشی در ترویج فرهنگ مطالعه گفت: علاقه به کتاب با اجبار ایجاد نمیشود، بلکه باید کتابخوانی به تجربهای لذتبخش و متناسب با علایق کودکان تبدیل شود.
فاطمه روزیطلب، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، با اشاره به جذابیت بازیهای آنلاین برای کودکان، معتقد است علاقهمند کردن نسل جدید به مطالعه، بیش از محدودیت فضای مجازی، به شناخت علایق کودکان و تبدیل کتابخوانی به تجربهای لذتبخش نیاز دارد.
با گسترش فناوریهای دیجیتال و افزایش استفاده کودکان از بازیهای آنلاین و فضای مجازی، کتابخوانی با چالشهای تازهای روبهرو شده است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در شیوههای ترویج مطالعه و نقش خانوادهها و نهادهای آموزشی را بیش از گذشته آشکار میکند.
روزیطلب دراین گفتوگو، درباره دلایل گرایش کودکان به بازیهای آنلاین اظهار کرد: یکی از مهمترین عوامل جذابیت بازیهای دیجیتال، پاسخگویی آنها به نیازهای روانشناختی کودک است. در این بازیها، کودک احساس میکند حق انتخاب دارد، تصمیم میگیرد، چالشها را پشت سر میگذارد و نتیجه عملکرد خود را بلافاصله مشاهده میکند. دریافت امتیاز، جایزه و بازخورد سریع نیز انگیزه او را برای ادامه بازی افزایش میدهد.
وی افزود: کاهش تمایل کودکان به کتابخوانی را نمیتوان صرفاً به تغییر علایق نسل جدید نسبت داد؛ زیرا علاقه به داستان، تخیل، کشف ناشناختهها و یادگیری همچنان در کودکان وجود دارد. مسئله اصلی این است که باید راه ارتباط کتاب با دنیای ذهنی، نیازهای رشدی و علایق کودکان امروز را پیدا کنیم.
استفاده افراطی از فضای مجازی و فرصتهای ازدسترفته دوران کودکی
این کارشناس ارشد روانشناسی با اشاره به تأثیر استفاده بیش از اندازه از محتوای دیجیتال بر رشد شناختی کودکان بیان کرد: بسیاری از محتواهای آنلاین با تغییر سریع تصاویر، صداها و محرکهای مختلف طراحی شدهاند. قرار گرفتن مداوم در معرض چنین محتواهایی، بهویژه زمانی که جایگزین فعالیتهای نیازمند توجه پایدار شود، ممکن است تمرکز کودکان را با چالش مواجه کند.
روزیطلب ادامه داد: کتابخوانی، بهویژه مطالعه داستان، کودک را تشویق میکند تا شخصیتها و اتفاقات را در ذهن خود بازسازی کند. این فرایند میتواند به رشد تخیل، درک روایت و توانایی دیدن موقعیتها از زاویه دید دیگران کمک کند. البته همه بازیهای دیجیتال آسیبزا نیستند و برخی از آنها میتوانند مهارت حل مسئله و تفکر راهبردی را تقویت کنند؛ بنابراین مسئله اصلی، استفاده افراطی و بیبرنامه از فناوری و جایگزین شدن آن با تجربههای ضروری دوران کودکی است.
محدودیت تلفن همراه بهتنهایی کافی نیست
وی با تأکید بر نقش خانواده در ایجاد عادت مطالعه گفت: علاقه به کتاب با دستور دادن ایجاد نمیشود؛ بلکه والدین باید شرایطی فراهم کنند که کتابخوانی برای کودک به تجربهای خوشایند تبدیل شود. یکی از مؤثرترین روشها، الگوبرداری است. وقتی کودک مشاهده میکند والدینش زمانی را به مطالعه اختصاص میدهند، احتمال بیشتری وجود دارد که کتابخوانی را بخشی طبیعی از زندگی خود بداند.
این کارشناس ارشد روانشناسی افزود: کتابخوانی مشترک، داستانخوانی، گفتوگو درباره شخصیتهای داستان و احترام به حق انتخاب کودک از روشهای مؤثر در تقویت علاقه به مطالعه هستند. همچنین محدود کردن تلفن همراه بهتنهایی راهکار مناسبی نیست؛ بلکه خانوادهها باید در کنار تعیین قوانین متناسب با سن کودک، فعالیتهایی مانند بازی آزاد، ورزش، هنر و کتابخوانی را جایگزین زمان استفاده از گوشی کنند.
کتاب و فناوری میتوانند مکمل یکدیگر باشند
روزیطلب با اشاره به ظرفیت کتابهای مصور و تعاملی در جذب کودکان تصریح کرد: برای جذاب کردن کتاب، لزوماً نباید آن را شبیه بازی دیجیتال طراحی کنیم؛ بلکه باید تجربه مطالعه را متناسب با علایق و ویژگیهای رشدی کودک غنیتر کنیم. کتابهای مصور، داستانهای تعاملی، کتابهای صوتی و الکترونیکی میتوانند زمینه مناسبی برای ورود کودکان به دنیای مطالعه فراهم کنند.
وی افزود: والدین میتوانند هنگام داستانخوانی از کودک بخواهند ادامه داستان را پیشبینی کند، درباره شخصیتها نظر بدهد، بخشی از داستان را نقاشی کند یا پایان متفاوتی برای آن بسازد. همچنین باید توجه داشت که استفاده از جلوههای صوتی و تصویری متعدد در کتابهای دیجیتال لزوماً به یادگیری بهتر منجر نمیشود و کیفیت محتوا و تناسب آن با سن کودک اهمیت بیشتری دارد.
از علاقه کودکان به بازی، پلی برای ورود به دنیای کتاب بسازیم
این کارشناس ارشد روانشناسی درباره کودکانی که علاقهای به مطالعه ندارند و بیشتر وقت خود را صرف بازیهای آنلاین میکنند، گفت: نخستین قدم، شناخت علایق کودک است. والدین میتوانند با گفتوگو درباره بازیهای مورد علاقه فرزندشان، از همان علایق بهعنوان پلی برای ورود به دنیای کتاب استفاده کنند؛ برای مثال، برای کودکی که به بازیهای ماجراجویانه علاقه دارد، کتابهای داستانی با موضوع معما و کشف ناشناختهها انتخاب مناسبی است.
روزیطلب تأکید کرد: نباید از همان ابتدا انتظار داشته باشیم کودک ساعتها مطالعه کند. حتی روزانه پنج تا ده دقیقه کتابخوانی داوطلبانه و لذتبخش میتواند نقطه شروع مناسبی باشد. در این مرحله، هدف ایجاد تجربهای مثبت از ارتباط با کتاب است، نه مجبور کردن کودک به تمام کردن کتاب یا پاسخگویی به پرسشهای مختلف.
ترویج کتابخوانی؛ مسئولیتی مشترک میان خانواده و نهادهای فرهنگی
وی با بیان اینکه ترویج فرهنگ مطالعه نباید صرفاً بر عهده خانوادهها باشد، اظهار کرد: مدارس باید فرصت مطالعه آزاد را برای دانشآموزان فراهم کنند تا بدون نگرانی از امتحان و نمره، متناسب با علاقه خود کتاب انتخاب کنند. برگزاری قصهگویی گروهی، اجرای نمایش بر اساس داستان و تشکیل باشگاههای کتابخوانی نیز میتواند در این زمینه مؤثر باشد.
این کارشناس ارشد روانشناسی همچنین نقش کتابخانههای عمومی و نهادهای فرهنگی را مهم دانست و افزود: کتابخانهها باید از فضای صرفاً امانتدهی کتاب فراتر بروند و به محیطهایی پویا برای تعامل کودکان تبدیل شوند. برگزاری نشستهای قصهگویی، کارگاههای خلاقیت و فراهم کردن دسترسی کودکان، بهویژه در مناطق کمبرخوردار، به کتابهای مناسب و باکیفیت از اقدامات ضروری در این مسیر است.
روزیطلب در پایان با ارائه سه توصیه کاربردی به والدین برای نهادینه کردن عادت مطالعه در فرزندان گفت: والدین باید خود الگوی کتابخوانی باشند، به علایق و حق انتخاب کودکان احترام بگذارند و کتابخوانی را به تجربهای مشترک و لذتبخش در خانواده تبدیل کنند.
وی خاطرنشان کرد: هدف از ترویج کتابخوانی، دور کردن کودکان از دنیای فناوری نیست؛ بلکه باید دنیای تجربههای آنها را گسترش دهیم تا کتاب نیز در کنار بازی، سرگرمی و استفاده درست از فناوری، جایگاه ارزشمندی در زندگیشان داشته باشد. در نهایت، هدف تنها پرورش کودکانی کتابخوان نیست، بلکه باید نسلی کنجکاو، پرسشگر، خلاق و علاقهمند به یادگیری تربیت کنیم.
انتهای خبر/224224
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!