محمد علمداری در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، اظهار کرد: نوع بشر به دنبال ثبات و سکون در محدوده حفاظت شده‌ای به نام «خانواده» است. همین نیاز هست که پسر و دختر را به سوی زندگی مشترک سوق می دهد. اما گاهی منطقه امن و حفاظت شده خانه می‌تواند به ناامن ترین جغرافیای جهان تبدیل شود.

وی افزود: با این حال ازدواج همچنان مطلوب‌ترین پیوندی است که آدم ها را صرف نظر از ملیت و نژاد و فرهنگ، به سوی خود می کشاند.

رئیس دادگستری شهرستان ممسنی در مورد آمار طلاق در این شهر گفت: افزایش نرخ طلاق در مناطق نیمه‌شهری و روستایی شهرستان ممسنی، نشان‌دهنده تغییر در ساختار ارزش‌های سنتی و برخورد با چالش‌های مدرن است.

وی با بیان اینکه شهرستان ممسنی با ویژگی‌های جغرافیایی و بافت اجتماعی خاص خود، ترکیبی از جمعیت‌های عشایری، روستایی و شهری را در خود جای داده است تأکید کرد: در این میان، نهاد «خانواده» که ستون اصلی این جامعه است، تحت تأثیر تغییرات اقتصادی و گذار از سبک زندگی سنتی به مدرن، با چالش‌های جدی روبرو شده، که نمود بارز آن، افزایش پرونده‌های طلاق در دادگستری مرکز این شهر است.

عوامل اقتصادی و فشار معیشتی از عوامل اصلی طلاق در ممسنی

رئیس دادگستری ممسنی گفت: با توجه به ماهیت فعالیت‌های اقتصادی در منطقه (کشاورزی، دامداری و خدمات)، نوسانات اقتصادی و کاهش قدرت خرید، استرس‌های مالی را به شدت افزایش داده است. فشار اقتصادی معمولاً اولین جرقه برای تنش‌های لفظی و سپس اختلافات عمیق خانوادگی است.

وی ادامه داد: درآمد کم شوهر به‌خودی‌خود یک علت مستقیم طلاق نیست؛ بلکه یک عامل استرس‌زای ساختاری است، که زنجیره‌ای از مشکلات دیگر را فعال می‌کند.

علمداری تصریح کرد: در بسیاری از فرهنگ‌ها (از جمله بافت سنتی ایران)، نقش مرد به عنوان تأمین‌کننده اصلی تعریف شده است. وقتی درآمد کم است مرد احساس بی‌کفایتی می‌کند؛ این احساس ناخودآگاه، ممکن است به شکل خشم، زودرنجی یا گوشه‌گیری بروز کند تا قدرت از دست رفته‌اش را جبران کند.

وی افزود: اگر زن درآمد بیشتری داشته باشد یا نیازهای خانواده فراتر از توان مرد باشد، توازن قدرت در خانه به هم می‌خورد، و این موضوع می‌تواند منجر به درگیری‌های قدرت شود.

درآمد کم، سطح استانداردهای زندگی را پایین می‌آورد

رئیس دادگستری شهرستان ممسنی با بیان اینکه تلاش برای تأمین نیازهای اولیه تبدیل به استرس نیز می‌شود اظهار کرد: خرید مایع ظرفشویی، هزینه درمان یا حتی خرید لباس، به جای اینکه یک امر عادی باشد، به یک موضوع حساس و بحث‌برانگیز تبدیل می‌شود. وقتی تمام فکر و ذکر زوجین درگیر چگونه زنده ماندن یا چگونه هزینه‌ها را مدیریت کردن باشد، فضای عاطفی، شوخی، و لذت بردن از زندگی از بین می‌رود، و رابطه به یک «شرکت تجاری برای بقا» تبدیل می‌شود.

کاهش عاطفه و استرس مالی، یکی از بزرگترین قاتلان میل و عاطفه زوجین

وی با بیان کاهش عاطفه رابطه، یکی از اصلی‌ترین عوامل سردی عاطفی و در نهایت طلاق است تصریح کرد: بسیاری از زوجین موفق با درآمد کم زندگی کرده‌اند، ولی آن‌ها به جای اینکه در برابر فقر با هم بجنگند، در کنار هم با فقر مبارزه کرده‌اند. مشکل زمانی شروع می‌شود که همسر، مقصرِ وضعیت مالی یا عامل استرس ناشی از آن شناخته شود.

شیوه گفتگو؛ عامل اصرگذار

علمداری گفت: گفتگو در زندگی مشترک، نه تنها ابزاری برای انتقال اطلاعات، بلکه تنها راه برای انتقال احساسات و نیازها است. بسیاری از زوجین دچار مشکل هستند چون فکر می‌کنند حرف زدن یعنی تخلیه خشم؛ در حالی که گفتگو باید ایجاد پل باشد.

 مداخلات خانواده‌ها یکی از عوامل طلاق در شهرستان ممسنی

رئیس دادگستری ممسنی با بیان اینکه در جوامعی مانند ممسنی که پیوند با اقوام و ایل بسیار قوی است، مداخلات خانواده‌ها یکی از اصلی‌ترین عوامل طلاق است افزود: عدم رعایت حریم خصوصی زوجین و دخالت مستقیم یا غیرمستقیم والدین در تصمیم‌گیری‌های کوچک و بزرگ زندگی مشترک، منجر به از بین رفتن اعتماد و استقلال عاطفی زوجین می‌شود.

وی تصریح کرد: گاهی خانواده ها در دعوای زوجین، بلافاصله یک طرف را «راست» و طرف دیگر را «غلط» می‌بیند، در حالی که در زندگی زناشویی، حقایق معمولاً خاکستری هستند.

علمداری ادامه داد: تعیین مرز بین «حمایت» و «مداخله» یکی از دشوارترین و در عین حال حیاتی‌ترین مسائل در ساختار خانواده‌های ایرانی به‌ویژه در جوامعی مثل ممسنی که پیوندهای خویشاوندی بسیار قوی است می‌باشد و اگر این مرز رعایت نشود، حمایت تبدیل به «کنترل» و مداخله، تبدیل به «تخریب رابطه زوجین» می‌شود

 تغییر نقش‌های جنسیتی و تضاد ارزش‌ها

وی گفت: بسیاری از زوجین در مرحله گذار هستند؛ از یک سو انتظارات سنتی مانند (زن در خانه، مرد تصمیم‌گیرنده مطلق) و از سوی دیگر انتظارات مدرن (اشتراک در مسئولیت‌ها و تحصیلات) این عدم هماهنگی در قراردادهای ناگفته زندگی، باعث ایجاد حس بی‌عدالتی در یکی از طرفین می‌شود.

مشکلات ارتباطی و سواد عاطفی پایین

رئیس دادگستری ممسنی اظهار کرد: بسیاری از اختلافات در منطقه نه از سر دشمنی، بلکه از سر ناتوانی در بیان نیازها است. عدم توانایی در مدیریت خشم و گفتگوهای سازنده، باعث می‌شود مسائل کوچک به بحران‌های بزرگ تبدیل شوند.

 تقابل «تصویر ایده‌آل» با «واقعیت انسانی»

وی افزود: بسیاری از افراد با یک نقشه ذهنی از همسر خود وارد رابطه می‌شوند؛ آن‌ها همسری را می‌خواهند که همزمان بسیار مقتدر و موفق در شغل باشد (آرمان اقتصادی) بسیار مهربان، صبور و در دسترس باشد (آرمان عاطفی) همواره طبق استانداردهای اخلاقی و رفتاری آن‌ها عمل کند (آرمان رفتاری)ا

علمداری تصریح کرد: انسان‌ها ذاتاً نقص دارند، خسته می‌شوند، اشتباه می‌کنند و تغییر می‌کنند. وقتی واقعیتِ انسانِ مقابل با آن ایده‌آلِ ساخته شده در ذهن فاصله پیدا می‌کند، فرد دچار ناامیدی مزمن می‌شود. او فکر می‌کند «همسر من آن کسی نیست که باید باشد»، و این یعنی او با شخصیت واقعی همسرش زندگی نمی‌کند، بلکه با خشم از نبودِ یک تصویر خیالی می‌جنگد.

مقایسه با تصاویر مدیا و فضای مجازی

رئیس دادگستری ممسنی با بیان اینکه در عصر حاضر، آرمان‌گرایی به شدت تحت تأثیر شبکه‌های اجتماعی تحریک می‌شود گفت: زوجین مدام با تصاویر فیلتر شده از زندگی‌های بی‌نقص دیگران مقایسه می‌شوند.

وی با توضیح اینکه زیاده‌خواهی آرمان‌گرایانه، یعنی عاشق بودنِ یک ایده به جای یک انسان  افزود: طلاق در این حالت، نتیجه‌ی برخورد تلخ واقعیت با خیال است.

خانه به مثابه «منطقه امن برای تخلیه هیجان»

رئیس ادگستری ممسنی تصریح کرد: این یک پارادوکس تلخ است وقتی همسر در بیرون «خوب» و در خانه «بد» است. فرد چون می‌داند همسرش دوستش دارد و احتمال جدا شدن یا رها کردن او کم است، خانه را «منطقه امن» خود می‌بیند. او می‌داند در بیرون اگر بی‌ادبی کند، مجازات اجتماعی می‌بیند، اما در خانه می‌تواند بدون ترس از عواقب جدی، خشم، بی‌ادبی و بی‌تفاوتی خود را بروز دهد. در واقع، همسر قربانی امنیتِ رابطه می‌شود.

بحران فشارهای مهارشده 

علمداری با بیان اینکه فرد ممکن است در محیط کار یا اجتماع، فشارهای زیادی را تحمل کند و برای حفظ ظاهر، آن‌ها را سرکوب کند افزود: این فشارها مثل یک کتری است که بخار آن را نمی‌توان بیرون داد؛ در نهایت، این فشارها در محیطی که فرد احساس راحتی می‌کند یعنی خانه‌اش، به صورت انفجارهای کلامی یا رفتارهای تند خارج می‌شود.

تعیین مرزهای حمایتی برای مدیریت دخالت‌ها

وی گفت: زوجین باید یاد بگیرند که محرمانگی را با بی‌احترامی به خانواده اشتباه نگیرند. و برای حفظ سلامت رابطه، مسائل داخلی باید در حصار خود زوجین باقی بماند.

علمداری افزود: حمایت از فرزندان باید به گونه‌ای باشد که حریم خصوصی آن‌ها حفظ شود. مداخله زیاد، خود باعث دور شدن فرزند از خانواده می‌شود.

تقویت سواد عاطفی و مدیریت بحران

رئیس دادگستری شهرستان ممسنی اظهار کرد: در زمان اختلاف، هدف را پیروزی در بحث قرار ندهید؛ بلکه هدف را حل مسئله بگذارید. یاد بگیرید که چگونه خشم خود را مدیریت کنید، تا کلامی نگوئید که در لحظات صلح، پشیمانی سنگینی به همراه داشته باشد.

مدیریت مالی مشترک راهکاری اثرگذار

وی با بیان اینکه توجه به شرایط اقتصادی حاکم، داشتن یک برنامه مالی شفاف ضروری زوجین است گفت:  توافق بر سر اولویت‌های هزینه‌کرد، می‌تواند از بروز یکی از اصلی‌ترین چالش‌های زندگی مشترک جلوگیری کند.

گوش دادن فعال؛ شنیدن برای فهمیدن، نه برای پاسخ دادن

محمد علمداری اظهار کرد: بسیاری از زوجین وقتی همسرشان حرف می‌زند، در ذهن خود در حال چیدن جملات برای جواب دادن یا پاسخ متقابل هستند. این یعنی شما اصلاً گوش نمی‌دهید. روش صحیح این است که وقتی همسرتان صحبت می‌کند، وظیفه شما این هست که فقط گوش دهید.

وی افزود: بزرگترین اشتباه در گفتگو، شروع کردن جملات با کلمه «تو» است. کلمه «تو» معمولاً حالت اتهامی دارد، و طرف مقابل را در حالت دفاعی قرار می‌دهد.

رئیس دادگستری ممسنی تصریح کرد: هنگام اختلاف ، بدون قضاوت و برچسب زنی صرفا مشاهدات و واقعیت گفته شود. ممکن است همسر از نیاز شما مطلع نباشد، و نیاز و احساس خود را به صورت شفاف و واضح بیان کنید.

حمایت خانواده ها به جای دخالت

علمداری تأکید کرد: هدف از حمایت، توانمندسازی زوجین است. یعنی خانواده در زمانی که زوجین در بحران هستند (بیماری، مشکلات مالی شدید، یا تصمیمات دشوار) در کنار آن‌ها می‌ایستند تا به آن‌ها قدرت بدهند، نه اینکه تصمیم را برایشان بگیرند.

وی گفت: طلاق در ممسنی صرفاً یک مسئله فردی نیست؛ بلکه ریشه در تغییرات ساختاری جامعه دارد. برای کاهش این روند، هم نیاز به آموزش‌های عمومی در سطح مدارس و مراکز مذهبی و اجتماعی است، و هم نیاز به تقویت مهارت‌های حل اختلاف در سطح درون‌خانه‌ای.

 «همدلی» به جای «همدردی»

رئیس دادگستری ممسنی با بیان اینکه بسیاری از زوجین همدلی و همدردی  را اشتباه می‌گیرند افزود: همدردی یعنی «من برای تو متأسفم». این نوع نگاه، نوعی فاصله ایجاد می‌کند (من در اینجا هستم و تو در آنجا که رنج می‌کشی). این حالت، نوعی نگاه از بالا به پایین است.

وی ادامه داد: همدلی یعنی «من سعی می‌کنم دنیا را از چشم تو ببینم»؛ در همدلی، شما وارد دنیای همسرتان می‌شوید. شما نمی‌گویید این مسئله چقدر کوچک است، بلکه می‌گویید می‌فهمم چرا این مسئله برای تو اینقدر سنگین است.

محمد علمداری در پایان تصریح کرد: رویکرد اصلی دستگاه قضائی، گسترش فرهنگ گفت‌وگو، سازش و پیشگیری از بروز اختلافات است.

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴