به گزارش گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، یادداشت حاضر با تکیه بر قرآن، سنت و اندیشه رهبران انقلاب اسلامی، به بررسی ظرفیت‌ها و تهدیدهای فضای مجازی در تحقق این واجب الهی پرداخته است.

قرآن کریم می‌فرماید: «كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ» (آل‌عمران/۱۱۰). این آیه، برتری امت اسلامی را در گرو پایبندی به فریضه امر به معروف و نهی از منکر می‌داند. در گذشته، اجرای این واجب بیشتر در منبرها، مساجد و میدان‌های اجتماعی جلوه داشت، اما امروزه فضای مجازی بزرگ‌ترین میدان فرهنگی و رسانه‌ای جهان است. رهبر معظم انقلاب نیز در بیانیه گام دوم انقلاب، «امیدآفرینی، جهاد تبیین و مقابله با تحریف» را از مهم‌ترین وظایف امروز دانسته‌اند که در حقیقت، شکل معاصر همین فریضه الهی است.

جایگاه امر به معروف در اندیشه اسلامی 

نهج‌البلاغه، امر به معروف را برتر از همه اعمال نیک می‌داند. امام خمینی(ره) آن را رمز بقای انقلاب اسلامی معرفی کردند و رهبر معظم انقلاب همواره بر «وظیفه همگانی و اجرای آن با زبان نرم و منطق قوی» تأکید داشته‌اند. این آموزه‌ها نشان می‌دهد که امر به معروف و نهی از منکر صرفاً توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک اصل تمدنی برای حفظ و ارتقای جامعه اسلامی است.

فضای مجازی همچون شهری بی‌مرز است که ارزش‌ها و ضدارزش‌ها در آن به‌سرعت منتشر می‌شوند.

فرصت‌ها: دسترسی گسترده به مخاطبان، امکان تولید و توزیع سریع محتوای الهام‌بخش، روایتگری از دستاوردها و ایثارگری‌ها.

تهدیدها: عادی‌سازی منکراتی همچون بی‌حجابی و سبک زندگی غربی، عملیات روانی دشمن برای ناامیدی جوانان و ترویج بی‌اعتمادی.

پس مواجهه با فضای مجازی باید فعال و فرصت‌آفرین باشد، نه منفعلانه و تهدیدمحور.

راهکارهای خلاقانه برای اجرای فریضه در فضای مجازی

کمپین‌های اجتماعی و فرهنگی: مانند «یک دقیقه معروف» یا «چالش امید» برای ترویج تجربه‌های مثبت.

طنز : بهره‌گیری از زبان طنز برای نقد منکرات اجتماعی و اقتصادی.

محتوای کوتاه و جذاب: پادکست‌های یک‌دقیقه‌ای، موشن‌گرافی‌های ساده، روایت‌های امیدبخش.

فناوری‌های نوین: استفاده از هوش مصنوعی و ابزارهای رسانه‌ای برای طراحی پوستر و کلیپ‌های تأثیرگذار.

اصول اخلاقی در امر به معروف دیجیتال

لحن محترمانه و پرهیز از خشونت کلامی.

توجه به زیبایی‌شناسی و جذابیت بصری.

تمرکز بر دغدغه‌های واقعی مردم مانند عدالت، مبارزه با فساد و امید به آینده.

فعالیت گروهی و شبکه‌سازی برای اثرگذاری گسترده‌تر.

نمونه‌های موفق

کمپین‌های جهادی دوران کرونا: انتشار تصاویر خدمت‌رسانی بسیجیان که امید و اعتماد اجتماعی را تقویت کرد.

پویش‌های قرآنی آنلاین: مشارکت هزاران کاربر در تلاوت و برنامه‌های دینی جمعی.

این نمونه‌ها نشان می‌دهد که فضای مجازی می‌تواند بستر تحقق گسترده و عملی امر به معروف باشد.

در پایان

امر به معروف و نهی از منکر، ستون فقرات جامعه اسلامی است. فضای مجازی امروز بزرگ‌ترین میدان تحقق این فریضه به شمار می‌رود. اگر این واجب الهی با زبان روز، قالب‌های هنری و رویکرد امیدبخش دنبال شود، تهدیدهای فرهنگی دشمن خنثی خواهد شد و زمینه برای شکل‌گیری «امت برتر» فراهم می‌شود. همان‌گونه که قرآن وعده داده است: «إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ» (محمد/۷).

نویسنده: مصطفی فارسی

فعال رسانه