به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، بیش از ۱۱ هزار تن خرمای زاهدی در انبارهای مناطق خرماخیز فارس مانده است؛ محصولی که پشت آن ماه‌ها زحمت نخلداران و هزینه‌های تولید، برداشت و نگهداری قرار دارد، اما اختلال در مسیرهای صادراتی و ناپایداری برخی سیاست‌های تجاری، آن را در صف انتظار بازار نگه داشته است؛ حالا فعالان بخش خصوصی و مسئولان از خرید تضمینی، بازگشایی مسیرهای صادراتی و اصلاح سیاست‌های ارزی به‌عنوان راهکارهای فوری عبور از این وضعیت سخن می‌گویند.

خرما برای بسیاری از شهرستان‌های جنوبی فارس فقط یک محصول کشاورزی نیست؛ بخشی از اقتصاد، اشتغال و معیشت مردم است. از نخلستان تا انبار و از بسته‌بندی تا بازارهای خارجی، زنجیره‌ای شکل گرفته که اختلال در هر حلقه آن می‌تواند هزینه سنگینی بر تولیدکننده و فعال اقتصادی تحمیل کند.

اکنون انباشت بیش از ۱۱ هزار تن خرمای زاهدی در انبارهای مناطق خرماخیز استان، بار دیگر مسئله بازار و صادرات این محصول را به یکی از دغدغه‌های اصلی فعالان اقتصادی تبدیل کرده است.

محصول هست، بازار نیست

 محمدرضا رضایی‌کوچی با اشاره به وضعیت خرمای انباشته‌شده، خواستار آغاز فوری فرآیند خرید تضمینی این محصول شده است.

وی گفت: جهرم یکی از قطب‌های مهم تولید خرما در کشور است و بخش قابل توجهی از اقتصاد منطقه به تولید، فرآوری و تجارت این محصول وابسته است.

نماینده مردم جهرم و خفر در مجلس شورای اسلامی،  ادامه انباشت خرما می‌تواند هزینه‌های نگهداری را افزایش داده و با کاهش کیفیت محصول، خسارت بیشتری به نخلداران وارد کند.

رضایی‌کوچی معتقد است، نخستین اقدام فوری برای جلوگیری از تشدید خسارت، خرید تضمینی خرمای موجود با قیمتی متناسب با هزینه تمام‌شده تولید و ارزش اقتصادی محصول است.

وقتی یک تصمیم تجاری، اثرش به نخلستان می‌رسد

در سوی دیگر این ماجرا، بخش خصوصی نسبت به تأثیر تصمیم‌های مقطعی بر بازار خرما هشدار می‌دهد.

 محمدصادق حمیدیان با اشاره به ممنوعیت ۵۰ روزه صادرات خرما در ابتدای سال ۱۴۰۴ و سپس اختلال در مسیرهای صادراتی، معتقد است تصمیم‌های ناگهانی می‌تواند علاوه بر ایجاد مازاد محصول، بازارهای بین‌المللی را نیز تهدید کند.

وی با بیان اینکه فارس سالانه بیش از ۲۰۰ هزار تن خرما تولید می‌کند، گفت این محصول علاوه بر نقش اقتصادی، سهم قابل توجهی در اشتغال مناطق تولیدکننده دارد.

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی فارس تأکید کرد، بازار صادراتی حاصل سال‌ها تلاش تولیدکنندگان و صادرکنندگان است و نمی‌توان با تصمیم‌های کوتاه‌مدت و تغییرات ناگهانی در مقررات، از فعالان این بخش انتظار برنامه‌ریزی بلندمدت داشت.

نخلدار فقط تولید نمی‌کن؛ بازار هم می‌خواهد

یکی از مسائل مهم مطرح‌شده از سوی فعالان این حوزه، فاصله میان تولید و بازار است، نخلدار محصول را تولید می‌کند، اما اگر مسیر صادرات بسته باشد و بازار داخلی نیز ظرفیت جذب تمام محصول را نداشته باشد، تولید به‌جای تبدیل شدن به درآمد، به موجودی انبار تبدیل می‌شود.

 محمدحسن مفضل نیز با اشاره به همین مسئله گفت بخش قابل توجهی از محصول تولیدشده در این شهرستان به دلیل مشکلات صادراتی در انبارها باقی مانده است.

وی تأکید کرد بازار داخلی به تنهایی توان جذب این حجم از محصول را ندارد و ادامه این شرایط می‌تواند علاوه بر وارد کردن خسارت به کشاورزان و تجار، اشتغال مناطق خرماخیز را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

به گفته رئیس انجمن خرمای جهرم، مشکل موجود محدود به جهرم نیست و مناطق دیگری مانند قیروکارزین و حاجی‌آباد نیز با انباشت خرما مواجه هستند.

خرید تضمینی؛ مُسکن یا راهکار عبور از بحران

سیداحمد احمدی‌زاده از آمادگی این مجموعه برای ورود به فرآیند خرید تضمینی خرما خبر داده، اما اجرای آن را منوط به ابلاغ سیاست دولت دانسته است.

وی همچنین بر اهمیت خرید توافقی تأکید کرد و گفت این فرآیند باید به گونه‌ای طراحی شود که هم منافع تولیدکننده حفظ شود و هم فشار غیرمنطقی به مصرف‌کننده وارد نشود.

با این حال، فعالان اقتصادی معتقدند حمایت از نخلدار نباید تنها به خرید محصول محدود شود و باید همزمان برای بازگرداندن جریان صادرات و ایجاد بازارهای جدید نیز برنامه‌ریزی شود.

نجات خرما از انبار، از مسیر صادرات می‌گذرد

رضایی‌کوچی خواستار تسهیل صادرات از مسیرهای زمینی و هوایی و تلاش برای بازگشت به بازارهای از دست‌رفته شده است.

از نگاه فعالان بخش خصوصی، کاهش موانع گمرکی، تسهیل صادرات، حمایت از واحدهای فرآوری و بسته‌بندی و توسعه بازارهای جدید می‌تواند بخشی از فشار موجود بر زنجیره خرما را کاهش دهد.

پایان خام‌فروشی؛ فرصت بزرگ فارس

مسئله دیگری که در این میان مطرح شده، ضرورت عبور از فروش محصول خام است، فارس علاوه بر ظرفیت بالای تولید خرما، می‌تواند در حوزه فرآوری، بسته‌بندی و ایجاد محصولات با ارزش افزوده بیشتر نیز نقش‌آفرین باشد.

حمیدیان معتقد است ایجاد قراردادهای کشت میان نخلداران و واحدهای فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر تولید، کاهش ضایعات و ایجاد بازار مطمئن‌تر برای محصول کمک کند.

از سوی دیگر، تشکیل تشکل‌های تخصصی و تقویت انجمن خرمای جهرم می‌تواند زمینه هماهنگی بیشتر میان نخلداران، صادرکنندگان، تولیدکنندگان و دستگاه‌های اجرایی را فراهم کند.

فرصت تبدیل یک محصول کشاورزی به یک برند صادراتی

خرمای فارس از ارقام متنوعی برخوردار است و شهرستان‌هایی همچون جهرم، خفر، قیروکارزین، کازرون، فراشبند، داراب، خنج، لارستان، مهر، لامرد، گراش، فیروزآباد و زرین‌دشت از مناطق مهم تولید این محصول در استان هستند.

زاهدی، شاهانی و کبکاب از جمله ارقام مهم خرمای فارس به شمار می‌روند؛ ظرفیتی که اگر با فرآوری، بسته‌بندی استاندارد، بازاریابی حرفه‌ای و سیاست صادراتی باثبات همراه شود، می‌تواند جایگاه استان را در تجارت منطقه‌ای خرما ارتقا دهد.

اکنون مسئله فقط فروش چند هزار تن خرما نیست؛ مسئله حفظ زنجیره‌ای است که از نخلستان آغاز می‌شود و به اشتغال، تجارت، ارزآوری و اقتصاد خانوارهای مناطق جنوبی فارس می‌رسد.

اگر قرار باشد خرمای فارس از انبار به بازار برسد، تصمیم امروز مسئولان باید هم نخلدار را از زیان نجات دهد و هم راهی پایدار برای تجارت فردا بسازد.

خبرنگار: فاطمه شعبانی

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴