شیرازه گزارش میدهد؛
کتابخانهها بخشی از هویت فرهنگی فارس
کتابخانه در روستاها و مناطق عشایری فارس تنها محلی برای امانت گرفتن کتاب نیست، بلکه میتواند حلقه اتصال دانش، فرهنگ بومی، آموزش نسل جدید و زندگی اجتماعی مردم باشد.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «شیرازه»، در گستره پهناور استان فارس، از روستاهای دورافتاده در دل کوهستانها و دشتها تا مسیرهای کوچ عشایری، دسترسی به امکانات فرهنگی و آموزشی همواره یکی از مهمترین نیازهای جوامع محلی بوده است؛ مردمانی که در کنار نقشآفرینی در تولید، کشاورزی، دامداری و حفظ بخشی از فرهنگ و سنتهای دیرینه این سرزمین، نیازمند فرصتهایی برابر برای آموختن، آگاهی و ارتباط با جهان پیرامون خود هستند. در این میان، کتاب و کتابخانه میتوانند فراتر از یک منبع مطالعاتی، نقشی مؤثر در گسترش دانش، تقویت خلاقیت، پرورش نسل جوان و حفظ پیوندهای فرهنگی ایفا کنند.
کتابخانه در روستا و جامعه عشایری، تنها مجموعهای از قفسهها و کتابهای خاموش نیست؛ فضایی است که میتواند زمینه گفتوگو، تجربهآموزی، مشارکت اجتماعی و شکوفایی استعدادها را فراهم کند؛ جایی که کودکان با قصهها و کتابها دریچههای تازهای به دنیای یادگیری میگشایند، نوجوانان فرصت کشف تواناییها و علایق خود را پیدا میکنند و بزرگسالان نیز میتوانند از منابع اطلاعاتی و آموزشی برای ارتقای دانش و بهبود کیفیت زندگی بهره ببرند. اهمیت این مراکز زمانی دوچندان میشود که در مناطق کمبرخوردار، فاصله جغرافیایی و محدودیت امکانات، دسترسی به بسیاری از خدمات فرهنگی را دشوار کرده است.
در استان فارس، با گستردگی مناطق روستایی و برخورداری از جمعیت قابل توجه عشایری، کتابخانههای عمومی، روستایی و سیار ظرفیت آن را دارند که به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شوند؛ ظرفیتی که علاوه بر ترویج فرهنگ مطالعه، در پاسداشت هویت بومی، انتقال تجربههای نسلهای گذشته، تقویت سرمایه اجتماعی و ایجاد فرصتهای یادگیری برابر برای همه گروههای جامعه نقشآفرینی میکند. از همین رو، بررسی کارکرد کتابخانهها در مناطق روستایی و عشایری فارس، تنها روایت گسترش خدمات کتابخوانی نیست، بلکه بازخوانی نقش فرهنگ و دانایی در پویایی جوامع محلی و مسیری برای توجه بیشتر به عدالت فرهنگی و توسعه متوازن در این استان است.
در همین راستا فاطمه جمشیدی در گفتگو با خبرنگار شیرازه، اظهار کرد: در کتابخانه در روستاها و مناطق عشایری فارس تنها محلی برای امانت گرفتن کتاب نیست، بلکه میتواند حلقه اتصال دانش، فرهنگ بومی، آموزش نسل جدید و زندگی اجتماعی مردم باشد؛ نهادی که با عبور از محدودیتهای جغرافیایی و فاصله از مراکز شهری، زمینه زمینه دسترسی عادلانه به اطلاعات، تقویت هویت فرهنگی و توانمندسازی جوامع محلی را فراهم میکند.
رئیس کتابخانههای عمومی شهرستان فراشبند گفت: کتابخانه در شهر شاید چند قدم با مدرسه، دانشگاه یا مراکز فرهنگی فاصله داشته باشد، اما در روستاهای دورافتاده و مسیر کوچ عشایر، دسترسی به کتاب و خدمات فرهنگی همچنان با دشواریهایی همراه است؛ دشواریهایی که تنها به فاصله جغرافیایی محدود نمیشود و کمبود زیرساخت، منابع مالی، نیروی انسانی متخصص و تناسب خدمات با نیازهای بومی را نیز در بر میگیرد.
وی افزود: استان فارس با برخورداری از گستره وسیع روستایی و جمعیت قابل توجه عشایری، یکی از استانهایی است که کتابخانههای عمومی در آن نقشی فراتر از خدمات معمول کتابخوانی ایفا میکنند؛ نقشی که میتواند در حفظ پیوندهای فرهنگی، ارتقای دانش عمومی، تقویت مهارتهای کودکان و نوجوانان و ایجاد فرصتهای برابر برای یادگیری مؤثر باشد.
کتابخانه؛ فراتر از قفسههای کتاب
رئیس کتابخانههای عمومی شهرستان فراشبند با اشاره به اهمیت کتابخانهها در مناطق روستایی و عشایری گفت: کتابخانه امروز دیگر صرفاً مکانی برای نگهداری کتاب و امانت دادن آن نیست، بلکه فضایی برای تعامل اجتماعی، آموزش، گفتوگو و مشارکت مردم به شمار میرود.
جمشیدی گفت: در جوامع روستایی که دسترسی به بسیاری از امکانات آموزشی و فرهنگی محدودتر است، کتابخانه میتواند بخشی از خلأ خدمات فرهنگی را جبران کند و زمینه حضور کودکان، نوجوانان، زنان و دیگر گروههای جامعه در فعالیتهای یادگیری و اجتماعی را فراهم آورد.
کتابخانهها و پیوند با هویت جامعه روستایی و عشایری
وی گفت: جامعه روستایی و عشایری فارس بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و اقتصادی استان را شکل میدهد؛ جامعهای که سبک زندگی، آداب، روایتها، تجربههای زیستی، مشاغل و دانش بومی آن، سرمایهای ارزشمند برای نسلهای آینده به شمار میرود.
رئیس کتابخانههای عمومی شهرستان فراشبند ادامه داد: کتابخانههای فعال در این مناطق میتوانند علاوه بر ارائه منابع عمومی، به ثبت و نگهداری روایتهای محلی، آداب و رسوم، قصهها، تجربههای بزرگان، دانش مرتبط با طبیعت و شیوه زندگی روستایی و عشایری کمک کنند.
جمشیدی افزود: به این نکته اشاره کرد و گفت: توجه به این ظرفیت، کتابخانه را از یک مرکز صرفاً خدماتی به نهادی پیونددهنده میان گذشته و امروز تبدیل میکند؛ نهادی که ضمن فراهم کردن دسترسی به دانش و منابع جدید، به فرهنگ و تجربه زیسته مردم نیز توجه دارد.
وی ادامه داد: در چنین رویکردی، مردم روستا و عشایر فقط دریافتکننده خدمات فرهنگی نیستند، بلکه میتوانند در تولید محتوا، معرفی فرهنگ منطقه، انتقال تجربهها و شکلگیری برنامههای کتابخانه مشارکت داشته باشند.
رئیس کتابخانههای عمومی شهرستان فراشبند گفت: کودکان روستایی؛ مخاطبانی که نباید از فرصت یادگیری محروم بمانندجمشیدی گفت: یکی از مهمترین کارکردهای کتابخانههای روستایی، فراهم کردن فرصت رشد و یادگیری برای کودکان است؛ کودکانی که ممکن است به دلیل فاصله از مراکز شهری، محدودیت امکانات آموزشی و فرهنگی یا نبود برنامههای متنوع، فرصت کمتری برای تجربه فعالیتهای فوقبرنامه داشته باشند.
جمشیدی اظهار کرد: اظهار داشت: کتابخانه روستایی میتواند با برگزاری برنامههای قصهخوانی، معرفی کتاب، فعالیتهای هنری، نمایشگاه آثار کودکان، کارگاههای خلاقیت و آموزش مهارتهای پایه، محیطی جذاب و متفاوت از فضای رسمی مدرسه ایجاد کند.
چالشهایی که توسعه کتابخانههای روستایی را کند میکند
وی خاطرنشان کرد: با وجود اهمیت کتابخانهها در مناطق روستایی و عشایری، توسعه این مراکز با چالشهای متعددی روبهروست. کمبود منابع مالی پایدار، دشواری تأمین و نگهداری ساختمانها، محدودیت دسترسی به منابع روزآمد، کمبود کتابدار متخصص و پراکندگی جغرافیایی جمعیت از جمله موانعی است که بر کیفیت و استمرار خدمات تأثیر میگذارد.
رئیس کتابخانههای عمومی شهرستان فراشبند ادامه دا: در مناطق شهری، بخشی از درآمد شهرداریها طبق قانون به کتابخانههای عمومی اختصاص مییابد، اما در روستاها سازوکار مشابهی برای تأمین پایدار منابع مالی وجود ندارد و همین موضوع میتواند برنامهریزی بلندمدت برای توسعه خدمات را دشوار کند.
کتابخانه؛ سرمایهگذاری برای آینده روستا و عشایر
جمشیدی افزود: کتابخانههای وستایی و عشایری را باید بخشی از زیرساخت توسعه فرهنگی و اجتماعی دانست؛ زیرساختی که آثار آن تنها در افزایش تعداد اعضا یا میزان امانت کتاب خلاصه نمیشود، بلکه در ارتقای آگاهی، گسترش فرصتهای یادگیری، تقویت مشارکت اجتماعی و ایجاد زمینه رشد نسل آینده نیز نمود پیدا میکند.
وی با اشاره به اینکه در استانی مانند فارس که روستاها و مناطق عشایری بخش مهمی از هویت اجتماعی و فرهنگی آن را تشکیل میدهند، تصریح کرد: گسترش خدمات کتابخانهای میتواند به تقویت پیوند میان فرهنگ بومی و دانش نوین کمک کند؛ پیوندی که ضمن حفظ ارزشهای محلی، فرصت بهرهمندی از تجربهها و اطلاعات جدید را برای همه فراهم میسازد.
رئیس کتابخانههای عمومی شهرستان فراشبند در خاتمه کلام گفت: کتابخانه زمانی میتواند به نهادی اثرگذار در روستا و جامعه عشایری تبدیل شود که در کنار کتاب، به انسان، نیازهای او، فرهنگ، زبان، سبک زندگی و ظرفیتهای جامعه محلی توجه داشته باشد؛ مسیری که تحقق آن، گامی در جهت عدالت فرهنگی و توسعه متوازن استان فارس خواهد بود.
خبرنگار: فاطمه شعبانی
انتهای خبر/ 224224
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!