صفائی فیروزآبادی با اشاره به علائم بیماری شامل تب بالا، زخم‌های تاولی در دهان و سم، کاهش اشتها و ترشح بزاق، افت شدید تولید شیر و لنگش (مهمترین نشانه ظاهری بیماری در گوسفند)، خاطرنشان کرد: دامداران باید در صورت مشاهده هر یک از این علائم، موضوع را سریعاً به نزدیک‌ترین واحد دامپزشکی اطلاع دهند.

وی با تأکید بر اینکه تشخیص زودهنگام بیماری نقش کلیدی در کنترل و مهار شیوع دارد، افزود: هرگونه تأخیر در گزارش‌دهی می‌تواند به گسترش سریع ویروس و افزایش تلفات منجر شود؛ بنابراین دامداران نباید در گزارش علائم به دامپزشکی تعلل کنند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه اردکان، با بیان اینکه رعایت اصول قرنطینه‌ای و محدود کردن ترددهای غیرضروری در دامداری‌ها از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری است، گفت: متأسفانه برخی دامداران به دلیل عدم آگاهی کافی، اقدامات پیشگیرانه را جدی نمی‌گیرند که این خود زمینه‌ساز شیوع گسترده بیماری می‌شود.

صفائی فیروزآبادی با اشاره به تجربه کشورهای منطقه در مقابله با سویه‌های جدید، تصریح کرد: کشورهایی که سیستم نظارتی قوی‌تری دارند، توانسته‌اند خسارت‌های ناشی از این بیماری را به حداقل برسانند و ما نیز باید از این تجربیات برای ارتقای سطح آمادگی خود استفاده کنیم.

خسارت‌های سنگین ویروس در سال‌های اخیر

بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، سویه‌های جهش‌یافته این ویروس در سال‌های اخیر در برخی کشورهای منطقه از جمله عراق و بحرین شناسایی شده و خسارت‌های سنگینی به صنعت دامداری وارد کرده است. به گفته کارشناسان فائو، تغییرات ژنتیکی ویروس می‌تواند اثربخشی واکسن‌های قبلی را کاهش داده و ایمنی دام‌ها را با چالش مواجه کند.

سازمان جهانی بهداشت حیوانات (WOAH) نیز در گزارش‌های خود اعلام کرده است که بیماری تب‌برفکی یکی از مهم‌ترین تهدیدهای اقتصادی برای صنعت دامداری در جهان محسوب می‌شود و کشورها باید با نظارت دقیق بر مرزها، واکسیناسیون به‌روز و آموزش دامداران، از شیوع گسترده آن جلوگیری کنند.

سازمان دامپزشکی کشور درباره کنترل سویه جدید تب‌برفکی در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد: این ویروس خطرناک می‌توانست بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون رأس دام را تلف کند، اما با اقدامات سریع و کنترل به‌موقع، مجموع دام تلف شده و کشتار اضطراری به حدود ۱۴ هزار رأس محدود شد و از بروز بحران در تأمین گوشت قرمز و لبنیات جلوگیری شد.

همچنین به گزارش سازمان دامپزشکی، اگر بیماری تب‌برفکی در کشور به مرحله اپیدمی می‌رسید، بین ۲۰ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان خسارت به صنعت دام وارد می‌کرد، اما با رصد و واکسیناسیون به‌موقع از وقوع این فاجعه جلوگیری شد. بر اساس اعلام مسئولان، این بیماری باعث کاهش روزانه دو هزار تن تولید شیر و حدود دو تا سه همت خسارت اقتصادی شده است. برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۲۶ هزار رأس دام درگیر بیماری شدند که از این تعداد دو هزار و ۲۰۰ رأس تلف شدند و حدود ۲ هزار میلیارد تومان خسارت وارد شده است.

توصیه‌های پیشگیرانه برای دامداران

برای پیشگیری از شیوع این بیماری و کاهش خطر ابتلای دام‌ها به ویروس تب‌برفکی، کارشناسان دامپزشکی توصیه‌های زیر را به دامداران ارائه کرده‌اند:

دامداران باید از تماس دام‌های خود با دام‌های دیگر که سابقه مشخصی ندارند، به ویژه در مراتع و چراگاه‌ها، خودداری کنند و از ورود افراد متفرقه به دامداری جلوگیری به عمل آورند. در صورت لزوم، پس از استحمام و تعویض کامل لباس، اجازه ورود به دامداری داده شود. همچنین از خرید دام در میادین دام که بدون شناسنامه بهداشتی معتبر هستند، جدا خودداری شود.

واکسیناسیون تمامی دام‌های منطقه می‌تواند ایمنی دام‌ها را تا حدود زیادی افزایش دهد، اما باید به یاد داشت که واکسیناسیون تنها بخشی از برنامه‌های کنترل تب‌برفکی است و باید اقدامات بهداشتی قرنطینه‌ای نیز رعایت شود.

دامداران باید لباس کار، کلاهک، سرنگ و سرسوزن به مقدار لازم تهیه و در اختیار مأموران واکسیناتور، کارشناسان دامپزشکی و مأموران تلقیح مصنوعی قرار دهند.

در صورت بروز هرگونه علائم بیماری نظیر آبریزش و کف از دهان دام، زخم در محوطه دهانی، لنگش و زخم‌های جلدی روی سر پستانک‌ها و قاعده سم، موضوع را سریعاً به نزدیک‌ترین واحد دامپزشکی منطقه یا شبکه دامپزشکی اطلاع دهند. دام‌های بیمار را سریعاً از سایر دام‌ها جدا کرده و در جایگاه‌های مخصوص نگهداری نمایند و از دستکاری زخم‌های ایجاد شده روی بدن دام بر اثر بیماری تب‌برفکی جدا خودداری کنند.

کلیه قسمت‌های دامداری باید با مواد ضدعفونی‌کننده مناسب طبق توصیه دامپزشکی ضدعفونی شود و در زمان بروز بیماری از خرید دام جدید جدا خودداری شود.

تب‌برفکی می‌تواند امنیت غذایی، بازار لبنیات و معیشت دامداران را تحت تأثیر قرار دهد. برای مقابله با آن، هماهنگی سیاستی، کنترل مرزها، واکسیناسیون به‌روز و آموزش دامداران ضروری است. این موضوع نه‌تنها یک مسئله بهداشتی، بلکه یک چالش ملی است که نیازمند توجه جدی دانشجویان، پژوهشگران و سیاست‌گذاران می‌باشد.

خبرنگار: امیرعباس خداپرست، دبیر انجمن علمی علوم دامپزشکی دانشگاه یزد

انتهای خبر/۲۲۴۲۲۴