کد خبر: ۵۰۰۷۰
تاریخ انتشار: ۰۷:۲۴ - ۲۳ دی ۱۳۹۲

فطرس؛ پهپادی با قابلیت ارتباط ماهواره‌ای و پرتاب ریز پهپاد در آسمان +عکس

این پهپاد راهبردی با شعاع عملیاتی تا 2000 کیلومتر، سقف پرواز 25000پا (حدود 7620متر) و قابلیت 16 تا 30 ساعت پرواز مداوم قادر است علاوه بر مأموریت‎های شناسایی و مراقبت با مسلح شدن به موشک‎های هوا به سطح و انواع راکت‎ها، مأموریت‎های رزمی را نیز انجام دهد.
به گزارش شیرازه به نقل از مشرق، اواخر آبان ماه و در ادامه معرفی چندین پهپاد دارای قابلیت رزمی در سال جاری، «فطرس» که از آن با عنوان راهبردی‎ترین پهپاد جمهوری اسلامی ایران یاد می‎شود توسط وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رونمایی شد. در سال جاری پس از پهپاد سریر، حماسه و شاهد-129، فطرس چهارمین پهپاد با قابلیت رزمی و دومین پهپاد ارتفاع پروازی متوسط و برد بلند (MALE) معرفی شده توسط کشور است.

همانطور که از تصاویر پیداست، فطرس دارای تمام ویژگی‎های نوعی و ظاهری یک پهپاد مداومت پروازی بالا و سرعت متوسط (در مقیاس پهپادها) است که عمدتاً شامل دهانه بال زیاد (دستکم در حدود 14 تا 16 متر) با عرض (وتر) بال کم که تضمین کننده ضریب منظری بالا خواهد بود، کمترین میزان زاویه عقب‎برگشتگی بال، بال با نسبت ضخامت بالا که در کنار ابعاد قابل توجه آن، فضای کافی برای سوخت مورد نیاز را فراهم می‎کند و تعدد سطوح کنترلی برای افزایش قابلیت اطمینان است.

شکل دماغه فطرس شباهت بالایی با بخش متناظر در پهپاد حماسه دارد و تنها همین دو پهپاد ایرانی از چنین ظاهری برخوردار هستند. همچنین از نظر پیچیدگی سطوح بدنه و بال، فطرس را می‎توان یکی از دو نمونه برتر کشور به شمار آورد در واقع سطوح منحنی جلوی بدنه و نواحی اتصال بال به بدنه – مثلاً در مقایسه با پهپاد شاهد129 - گویای تلاش برای ورود به رده جدیدی از توانمندی‎های ساخت است.

اخیرا و با گفتگوی مدیر پروژه پهپاد فطرس با یکی از نشریات تخصصی وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، مشخص شده که این پهپاد استراتژیک، جهشی مهم در عرصه طراحی و تولید هواپیماهای بدون سرنشین در کشورمان محسوب می شود و باید نگاهی عمیق تر به این تولید جدید صنایع دفاعی کشورمان داشت.

با توجه به اینکه این پهپاد به همراه شاهد129 بزرگ‎ترین نمونه‎های ساخته شده توسط کشورمان محسوب می‎شوند برای رسیدن به کارایی پروازی بالا و عملکرد بهینه بال از سطوح متحرک متعدد (برآ افزا) در لبه فرار بال (لبه عقبی بال) استفاده شده که در شرایط مختلف پروازی با تغییر زاویه آنها عملکرد پهپاد در برخاستن، فرود و پرواز کروز بهبود می‎یابد. در حالی که از قراردادن سطوح متحرک افزاینده "برآ" در لبه حمله بال برای پرهیز هر چه بیشتر از افزایش وزن صرف نظر شده است.


بالهای بلند فطرس کاملا مشخص است

به گفته مدیر پروژه پهپاد فطرس، موتور این پهپاد ساخت داخل بوده و ملخ آن از نوع دارای گام متغیر و کامپوزیتی است. ساخت داخل بودن موتور این پهپاد به معنی رفع یکی از گلوگاه‎های مهم برای تولید و عملیاتی نگه‎داشتن این پهپاد به تعداد لازم است. به علاوه موتور مورد نیاز برای استفاده در یک پهپاد برد بلند و مداومت پروازی بالا که حامل حسگرهای ارزشمندی است باید ضمن کارایی مطلوب از نظر نسبت رانش تولیدی به وزن و مصرف ویژه سوخت از قابلیت اطمینان بالایی هم برخوردار باشد که به نظر می‎رسد در پهپاد فطرس این نیاز مهم حاصل شده است.

به گفته وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، اعتبارسنجی پهپاد فطرس در تخصصی‎ترین آزمایشگاه‎ها و مراکز آزمون در کشور با موفقیت صورت گرفته و آزمایش‎های زمینی استاندارد بین‌المللی در سرعت کم، متوسط و بالا و آزمایش پروازی با موفقیت و با نتایجی فراتر از اهداف طراحی حاصل شده است.


دم دوگانه، موتور و سطوح متحرک بال فطرس در این تصویر دیده میشود

برای هر پهپاد دوربرد و مداومت پروازی بالا رسیدن به میزان بسیار بالایی از قابلیت اطمینان لازم است خصوصاً اگر این پهپاد حامل حسگرهای ارزشمندی باشد و مأموریت‎های مهمی بر عهده داشته باشد بنا بر این اجرای آزمایش‎های کامل و سخت‎گیرانه بر روی فطرس نویدبخش رسیدن به این عامل مهم است.

به گزارش مشرق، به نظر می‎رسد در فطرس نیز مانند شاهد129 تمام محموله رزمی در دو جایگاه زیر بال‎ها حمل شود هر چند که افزایش تعداد آنها نیز دور از دسترس نیست. البته با توجه به ابعاد موشک مشاهده شده زیر بال فطرس امکان حمل تعداد بیشتری از آن در همین جایگاه حمل سلاح نیز وجود دارد.
 
سلاح‎های دیگر مانند بمب‎های هدایت شونده، موشک‎های سبک ضد کشتی و راکت‎های هوا به سطح نیز از دیگر سلاح‎هایی است که حمل آنها توسط فطرس قابل تصور است. همچنین موشک‎های هوا به هوا دستکم در رده موشک‎های دوش‎پرتاب نیز در صورت افزوده شدن به تسلیحات فطرس آن را به عنوان یک ابزار مهم در کمک به پدافند هوایی کشور توانمند می‎سازد.


عملگرهای متعدد برای سطوح متحرک بال فطرس


دماغه برجسته پهپاد فطرس که پیشتر به آن اشاره کردیم در پهپادهای هم‎رده برای حمل یک سامانه خاص به کار می‎رود و همانطور که مدیر پروژه طراحی و ساخت پهپاد راهبردی فطرس در مصاحبه خود ابراز داشته "این پهپاد دارای آنتن ارتباط با ماهواره است" می‎توان اطمینان حاصل کرد در زیر برجستگی دماغه این پهپاد یک آنتن ارتباط ماهواره‎ای قرار گرفته است.
 

آنتن ارتباط با ماهواره

این نوع آنتن‎ها که نمای گرافیکی آن را در تصویر مشاهده می‎نمایید بر یک سکوی دو درجه آزادی مستقر شده‎اند که امکان چرخش آنتن را در صفحه افقی و عمودی ایجاد می‎نماید. این سکوها دارای پایدارساز نیز هستند تا ارتعاشات ناشی از پرواز و یا چرخش‎های خود پهپاد در جریان پرواز را خنثی نماید.

با توجه به قابلیت مشابه در پهپادهای هم‎رده خارجی احتمالاً این پهپاد از باند Ku برای ارتباط با ماهواره استفاده می‎کند تا بتواند داده‎های با حجم بالای خود را از مسافت‎های دور ارسال نماید و ماهواره‎های بعدی کشور مانند ناهید که دارای گیرنده و فرستنده‎های همین باند است قاعدتاً توانایی برقراری ارتباط با فطرس را دارند.

فضای به وجود آمده در اثر برآمدگی دماغه می‎تواند در صورت نیاز عملیاتی به داشتن یک سکوی هوایی هشدار راداری، محل قرارگیری رادار هوایی هم باشد. امروزه رادارهایی که در فضای دماغه فطرس قابل نصب باشند به بردهای بیش از 100 کیلومتر نیز می‎رسند. همچنین رادارهای نظارت سطحی که نمونه‎ای از آن در پهپاد حماسه دیده شد و در چندین پهپاد خارجی نیز مشاهده شده است در فضای زیر بدنه فطرس نیز می‎تواند مورد استفاده قرار گیرد در صورتی که محل نصب آن اشکالی برای یکی از ورودی هوای موتور که در زیر بدنه است ایجاد نکند.


حسگر الکترواپتیکی زیر دماغه پهپاد فطرس


توانمندی‎هایی عملیاتی

به گفته این مقام مسئول، مأموریت‎های قابل اجرا توسط فطرس شامل موارد نظامی و غیرنظامی از جمله مراقبت از مرزهای دریایی و زمینی و کنترل نوار مرزی به منظور مبارزه با قاچاق، دیده‎بانی از خطوط لوله‎های نفتی، رله ارتباطی و مخابراتی، کنترل رفت و آمد جاده‎ها، مطالعات هواشناسی، دیده‎بانی مناطق حادثه دیده در زلزل و آتش‎سوزی و سیل، محیط‎بانی برای حفاظت از محیط زیست، عکسبرداری جهت تهیه نقشه‎های جغرافیایی، ارسال فیلم و عکس‎های دقیق از مواضع دشمن، هدف‎یابی و ارسال مختصات هدف، گردآوردی داده‎های سیگنالی و جنگ الکترونیک در مدت پروار بیش از یک روزه این پهپاد است.

وی همچنین اضافه کرده است که این پهپاد راهبردی با شعاع عملیاتی تا 2000 کیلومتر، سقف پرواز 25000پا (حدود 7620متر) و قابلیت 16 تا 30 ساعت پرواز مداوم قادر است علاوه بر مأموریت‎های شناسایی و مراقبت با مسلح شدن به موشک‎های هوا به سطح و انواع راکت‎ها، مأموریت‎های رزمی را نیز انجام دهد.

به گفته یکی از مسئولان دفاعی کشورمان، این پهپاد دارای هدایت اتوماتیک و هدایت توسط خلبان زمینی بوده و سرعت آن 140 تا 250 کیلومتر است. بنا بر این، برد عبوری پهپاد فطرس را می‎توان بیش از 4000 کیلومتر محاسبه کرد.

حضور یکی از فرماندهان نیروی هوایی ارتش (نهاجا) در مراسم رونمایی رسمی از فطرس دارای این پیام است که نهاجا از کاربران اصلی این پهپاد خواهد بود که در ادامه به برخی از کاربردهای فطرس برای این نیرو اشاره خواهیم کرد.


موشک
های هوا به سطح زیر بال فطرس


از جمله مأموریت‎های قابل واگذاری به فطرس به عنوان یک پهپاد با مداومت پروازی بالا نظارت الکترونیکی و جاسوسی مخابراتی و سیگنالی است کاری که امروز نمونه‎ای از هواپیمای سی-130هرکولس با نام خفاش و نمونه‎ای از بوئینگ-707 با نام صدف برای نهاجا انجام می‎دهند و با توجه به تهدیدات پیرامونی نیاز به گسترش چنین ناوگانی کاملاً محسوس است. این هواپیماها با قابلیت‎های ویژه خود از دوران جنگ تحمیلی تا کنون خدمات کلیدی در اجرای موفق مهمترین عملیات‎های هوایی کشور داشته‎اند.

همچنین در مأموریت‎های گشت دریایی با سامانه‎های الکترواپتیکی و حسگرهای دیگر خصوصاً حسگرهای غیرفعال مانند سامانه ردیابی تغییرات میدان الکترومغناطیسی زمین برای ردیابی زیردریایی‎ها این پهپاد بسیار مفید خواهد بود.

در واقع فطرس می‎تواند بیش از یک روز در مسافت صدها کیلومتر دورتر از مرزهای آبی ایران برای زیرنظر داشتن تردد شناورهای سطحی و زیرسطحی (نقشی که امروز بر عهده تعداد اندکی هواپیمای P-3F اوریون و ایران-140 دریایی است) و نیز ارسال هشدار زودهنگام نسبت به آرایش ناوگان دشمن ایفای نقش کرده و در صورت لزوم دستکم از نظر اطلاعاتی به کمک ناوگروه‎های نیروی دریایی ارتش در شرق و غرب اقیانوس هند بشتابد.

به گزارش مشرق، مدیر پروژه مدرن ترین پهپاد کشورمان در بخش دیگری از سخنان خود از ویژگی هایی سخن به میان آورده که با توجه به آنها، قاعدتا پهپاد فُطرس نیز توانایی فیلمبرداری و عکسبرداری هوایی و ارسال تصاویر به صورت زنده (بیدرنگ یا Real time) و امکان ضبط تصاویر در ایستگاه کنترل زمینی، توانایی برنامه‎ریزی رفت و برگشت، اجرای مأموریت به صورت رایانه‎ای با اتکا به خلبان خودکار و سامانه‎های ناوبری داخلی مانند GPS/INS و ارسال دائم اطلاعات پروازی را داراست.

در واقع همانگونه که در معرفی پهپادهای گذشته عنوان کرده بودیم با توجه به برد پروازی این نوع هواپیماها که کاملاً از دید خارج می‎شوند امکان هدایت آنها به وسیله کاربر از ایستگاه کنترل زمینی به دو صورت نیمه‎خودکار و یا تماماً خودکار وجود دارد. در حالت نیمه‎خودکار، کاربر با دیدن اطلاعات پروازی هواپیما که در صفحه نمایش ایستگاه کنترل زمینی نشان داده می‎شود هواپیما را متناسب با مأموریت، کنترل و هدایت می‌نماید.

در حالت تمام خودکار، مختصات جغرافیایی نقاط از پیش تعیین شده و مسیر پرواز توسط کاربر از طریق ایستگاه کنترل زمینی در حافظه تجهیزات الکترونیکی هواپیما ذخیره شده و هواپیما با استفاده از سامانه GPS و ارتفاع‎سنج می‎تواند مسیرهای از پیش تعیین شده را طی نماید. کاربر در حین پرواز می‎تواند در مسیر پرواز تصحیحات مورد نظر فرمانده عملیات را اعمال کند. به علاوه آماده شدن سامانه ملی موقعیت‎یابی زمین پایه و سامانه‎های کاهش خطا و تأخیر GPS در محدوده عملکرد خود به خوبی به کمک سامانه‎های ناوبری داخلی پهپاد خصوصاً برای کنترل خودکار و برنامه‎ریزی شده می‎آیند.

این مقام مسئول در صنعت دفاعی کشورمان همچنین تاکید کرده است که با توجه به اینکه نیروهای مسلح ایران در سالهای گذشته، پهپاد مدرنی برای انجام ماموریتهای مورد نیاز در ارتفاع بالا نداشتند، مطالعات طراحی و ساخت فطرس از 7 سال پیش آغاز شده بود.

وی با تقدیر از تلاش ها و همکاری سردار دهقان و سردار وحیدی وزرای فعلی و گذشته دفاع، از نقش مهم شرکتهای دانش بنیان در طراحی و تولید این پهپاد سخن گفته و افزوده است: رقابت با آمریکا و صهیونیست ها، ما را بر آن داشت تا دست به تولید این هواپیمای بدون سرنشین مدرن در ایران بزنیم.



یکی از موضوعاتی که در رسانه های داخلی و خارجی مطرح شده بود، مهندسی معکوس بودن این پهپاد جدید کشورمان است که مدیر پروژه طراحی و ساخت فطرس با بیان اینکه برنامه ریزی برای ساخت این هواگرد بر اساس شرایط اقلیمی ایران بوده است، تاکید کرده است که فطرس به هیچ وجه مهندسی معکوس نیست و بر اساس ماموریتهای نیروهای مسلح ایران و تکیه بر دانش بومی ساخته شده است.

وی در عین حال خبری مهم از برنامه های آینده برای این پهپاد داده است و رسما اعلام کرده که فطرس به قابلیت پرتاب ریز پهپادها دست خواهد یافت.

این موضوع که جهشی بزرگ در صنعت پهپادی کشورمان محسوب می شود، کمک خواهد کرد ساختار عملیاتهای نیروهای مسلح ایران با کمک پهپادها، چند لایه و با ماموریتهای متنوع باشد و در عین حال، هم افزایی خاصی را برای فرماندهان کشورمان ایجاد کند. از نظر قدرت صنعتی نیز کشورمان را در سطح یک یا دو کشور پیشرفته جهان در این عرصه قرار می دهد در حالی که بسیاری از کشورهای مشهور جهان در عرصه پهپاد و صنایع هوایی، در حسرت رسیدن به قابلیت های فنی و عملیاتی اجرای چنین طرحی هستند.

نگاهی به فعالیت‎های کشورهای دیگر در زمینه توسعه پهپادهایی با مداومت پرواز بالا و ارتفاع پروازی متوسط و بالا که به تولید پهپادهایی مانند پریدیتور، ریپر، اونجر، گلوبال‎هاوک، وونگ لانگ، آنکا، هرون (و نمونه‎های مختلف و مشتق شده از آن) و پهپاد راستوم-اچ توسط کشورهای آمریکا، چین، ترکیه، هند، کشورهای اروپایی و رژیم صهیونیستی منجر شده نشان می‎دهد این رده از پهپادها از جایگاه ممتازی در راهبردهای نظامی برخوردار هستند.

با این اوصاف می‎توان اطمینان داشت برنامه‎ریزان دفاعی کشورمان بکارگیری توان بالای متخصصان ایرانی برای تکمیل ناوگان پهپادی کشور گام‎های بلندی برداشته‎اند، تلاش‎هایی که با تحریم همه جانبه صنعت دفاعی کشورمان دستاوردهایی با ارزش چند برابر محسوب می‎شود.
نظرات بینندگان