کد خبر: ۴۵۹۲۲
تاریخ انتشار: ۰۷:۲۵ - ۰۷ آبان ۱۳۹۲

چرا معماری در خدمت فرهنگ ایثارو مقاومت نیست+تصاویر

چرا معماری‌ای که برای شهروندان یادآور حماسه دفاع مقدس و در شأن شهدای گرانقدر ایران اسلامی باشد در سطح شهرهای کشورمان وجود ندارد؟ به راستی چرا مدیران فرهنگی و معماران و متخصصین هنرهای تجسمی کشور ما، این حماسه بزرگ را با خلق هنر شورانگیز معماری برای تمام نسل ها به یادگار نمی گذارند؟
به گزارش شیرازه به نقل از مشرق، بُعد تاریخی هویت ملی، آگاهی مشترک افراد یک جامعه از گذشته تاریخی و احساس دلبستگی به آن و احساس هویت تاریخی و هم تاریخ پنداری است که پیوند دهنده نسل های مختلف به یکدیگر است. تاریخ و گذشته تاریخی، وطن و سرزمین، نیاکان، باورها، زبان، عقاید، دین و اسطوره‌های مذهبی، حماسه‌ها، هنر و ادبیات کهن، نژاد، قومیت و سنن قومی عناصری هستند که "هویت فرهنگی" هر جامعه  را می‌سازند.

 
رهبر معظم انقلاب در خصوص مفاخر ملی و تاریخی کشورمان و مقایسه آن با کشورهای غربی می‌گویند "در دنيا از چيزهائى كه جنبه‌ افتخارآميز هم خيلى ندارد، گاهى اوقات به عنوان مفاخر تاريخى استفاده مي‌كنند. آن كسانى كه مفاخر تاريخى را ندارند، براى خودشان خلق ميكنند! ما اين همه مفاخر تاريخى داريم، اين همه چيزهائى كه مايه‌ تفاخر تاريخى ملت ايران است، اعتماد به نفس ملت ايران است؛ چرا اينها را نشان ندهيم؟ يك نفرى براى من نقل مي‌كرد، مي‌گفت رفته بوديم يونان؛ ما را به مراكز گردشگرى گوناگون مي‌بردند و آنها را به ما نشان مي‌دادند؛ از جمله به نقطه‌اى بردند، گفتند اينجا همان‌جائى است كه سپاهيان ايرانى آمدند اينجا، از ما شكست خوردند. مردم را به يك بيابان خالى مي‌برند و نشان مي‌دهند كه اينجا آنجائى است كه ايرانى‌ها در آن دوره لشكركشى كردند و در اينجا شكست خوردند. يك فضاى خالى را نشان مي‌دهند، يك ماده‌هاى تاريخى را با يك فضاى خالى اثبات ميكنند. خوب، اينجا نزديكى كازرون، آنطورى كه شنيدم - مجسمه‌ى والرين است، امپراتور روم، كه زانو زده در مقابل پادشاه ايران. خيلى خوب، اينجا را برويد نشان بدهيد؛ اين به آن در! اين همه نقاط مثبتى كه ميتواند گذشته‌ ما را نشان بدهد."

 
پارک مرکزی پایتخت قزاقستان - مجسمه یادبود 28 سرباز گمنام

در تاریخ کشورمان، اتفاقات بسیار بزرگ و تعیین کننده‌ای رخ داده است. حال ما در اینجا قصد داریم تا به یک برهه حساس از تاریخ ایران بپردازیم. حماسه دفاع مقدس. این حماسه از مهمترین ابعاد تاریخی هویت ملی سرزمین ما به شمار می رود که 8 سال از شناسنامه تاریخ ایران را به خود اختصاص داده است و خون هزاران هزار انسان به آن قداست بخشیده و هزاران هزار جانباز و آزاده بدان مهر اعتبار و اقتدار حک نموده است.
 
 
مقبره سرباز گمنام در شهر لندن

 
 
معماری در کشور ما چقدر در خدمت فرهنگ ایثار و مقاومت و نمایش این هویت مهم تاریخی بوده است؟
حال با پایان این جنگ تحمیلی، وظیفه هر هنرمند و دوستدار هنر، آن است که در تثبیت و تبلور این هویت تاریخی- فرهنگی ایفای نقش کند. آیا ما در این زمینه نمره قابل قبولی کسب کرده‌ایم؟
اريکسون، روان شناس معروف آلماني مي گويد: "نوجوانان بين 12 تا 18سالگي در کسب هويت فرهنگي که جزء مهمي از هويت عمومي آن است به دنبال ايده‌ها و الگوهاي خانوادگي، اجتماعي و مذهبي مي گردند» در تمام کشورهايي که به نوعي درگير جنگ بوده اند زنده نگه داشتن ياد کشته شدگان و بازماندگان جنگ از اولويت هاي فرهنگي آن ها است".
در کشورهای ارمنستان، فرانسه، انگلیس، قزاقستان و بلاروس و شهرهای هنگ کنگ و اتاوا نمادهایی در مرکز شهر طراحی شده است تا مردم شهر هر روز با دیدن آن پیشینه و تاریخ و حماسه گذشتگان خود را به یاد آورده و بدانند که آنان نیز با تلاش  و الگوگیری از گذشته خود می توانند به آینده درخشانی دست یابند.معماری، هنری است که می تواند به حماسه هویت دهد و آن را حفظ نماید.

 
میدان شهرداری هنگ کنگ با نماد مقبره سرباز گمنام  
 
مقبره سرباز گمنام در پاریس و چند نمونه دیگر
میدان شارل دوگل یا «میدان افتخارات و پیروزی» در منتهی الیه جنوبی خیابان شانزه لیزه و در مقابل میدان معروف کنکورد قراردارد. با نگاهی کوتاه به تاریخچه این میدان می بینیم که ناپلئون برای بزرگداشت پیروزی های بزرگ نظامیان خود تصمیم گرفت بنای یادبودی بسازد. ساخت این بنا در سال ۱۸۰۶ آغاز و در سال ۱۸۳۶ به اتمام رسید. این طاق که ۵۰ متر ارتفاع و ۴۵ متر طول دارد، در برگیرنده آثار هنری بزرگترین هنرمندان آن عصر است. درچهار سوی این بنا مجسمه و طرحهای مشهوری قرار دارد که قسمت مقابل خیابان شانزه لیزه زیباترین و مشهور ترین آنها محسوب می شود. این تابلو حرکت و عزیمت داوطلبان را در سال ۱۷۹۲ به نمایش می گذارد. در سال ۱۹۲۰ به یادبود کشته شدگان جنگ اول جهانی، مقبره سرباز گمنام در زیر آن قرار داده شد و از آن پس همه روزه در ساعت 18:30 به هنگام غروب طی مراسمی رسمی با نواخته شدن مارش و با حضور سربازان افتخار آفرین قدیمی، چراغی بر افروخته و دسته گلی بر مزار این سرباز گمنام اهدا می گردد. با تهیه بلیط در محل، می توان به بالای طاق رفته و به تماشای شهر پاریس مشغول شد. در داخل آن موزه کوچکی وجود دارد و نام ۵۵۸ ژنرالی که در طول سالیان دراز برای فرانسه افتخار و شهرت آفریده اند، حکاکی شده است.
 
در جنگ جهانی دوم علیه نیروهای فاشیستی آلمان 28 سرباز قزاقستانی جان خود را در جهت برقراری صلح و آرامش از دست دادند. اکنون در پارک مرکزی پایتخت قزاقستان، مجسمه یادبود 28 سرباز گمنام نصب شده و از آن تاریخ به بعد این پارک موسوم به پارک 28 سرباز گمنام شهرت دارد.
 
 
در سال ۱۹۲۰ به یادبود کشته شدگان جنگ اول جهانی، مقبره سرباز گمنام در زیر آن قرار داده شد و از آن پس همه روزه در ساعت 18:30 به هنگام غروب طی مراسمی رسمی با نواخته شدن مارش و با حضور سربازان افتخار آفرین قدیمی، چراغی بر افروخته و دسته گلی بر مزار این سرباز گمنام اهدا می شود.
 
مقبره سرباز گمنام در سال 1923 و در واقع بین مجسمه میدان و ساختمان شهرداری در مرکز شهر هنگ کنگ ساخته شده است و بزرگداشت مردگان جنگ جهانی اول و دوم که در خدمت نیروی دریایی سلطنتی، ارتش بریتانیا و نیروی هوایی سلطنتی بودند، در آنجا برگزار می شود. ماکت تقریبا دقیقی همچون این یادمان در مقبره سرباز گمنام وایت لندن طراحی شده است.

مردم ارمنستان هر سال در روز نهم ماه می مصادف با روز پایان جنگ دوم جهانی با نثار گل بر بنای یادبود سرباز گمنام یاد سربازانی که در این جنگ جان خود را برای دفاع از میهن شان از دست دادند گرامی می دارند. در جنگ دوم جهانی که دهها میلیون انسان کشته شدند، ششصد هزار نفر از ارمنستان داوطلبانه در کنار دیگر نیروهای ارتش شوروی در مبارزه با قوای آلمان نازی شرکت کردند که از میان آنها سیصد هزار نفر کشته شدند. در موزه جنگ ایروان پایتخت ارمنستان عکس هایی از این افراد،سلاح ها و وسایل شخصی آنها نگهداری و در معرض دید عموم قرار دارد. بنای یادبود سرباز گمنام که در مجاورت مجسمه مام وطن ارمنستان قرار دارد به مثابه سنگ قبر آن دسته از سربازان جنگ دوم جهانی است که هرگز به خانه بازنگشتند.
 
 

 
 
رهبر معظم انقلاب نیز با توجه به موضوع هنر معماری، نوع معماری متناسب با نیاز جامعه را مورد سوال قرار داده اند تا گوشزدی باشد به معماران متعهد و انقلابی کشورمان تا بر اساس هویت تاریخی و ملی کشورمان به ساخت و طراحی نمادهای اثر گذار پرداخته و به پاس حماسه ای که جان برکفان ایران اسلامی آفریدند هنری ماندگار از خود را به یادگار بگذارند و بی شک حماسه 8 سال دفاع مقدس نیز از جمله نیازهای امروز نوجوانان و جوانان کشورمان هست تا با عبور از کنار آن نماد پر افتخار از پدران و مادرانشان درباره این شناسنامه ملی سوال کنند و به نسل های بعدی خود نیز انتقال دهند.اگر جوانان با قهرمانان ديروز خود آشنا شوند بهتر قدر آزادي و امنيت خود را مي دانند و هم اين که از آنها الگو مي گيرند و براي امنيت ميهن از هیچ چیز ی دریغ نخواهند کرد و برای همیشه به یاد خواهند داشت که با دست خالی نیز می توان حماسه ای بزرگ را خلق کرد و در تمام دنیا به نمایش گذاشت. آنها به فرزندان خود يادآوري مي کنند که ما بايد بدانيم رزمندگان دفاع مقدس براي چه هدفي جنگيدند و چه ايثاري انجام دادند. وظيفه معماران هنرمند ماست که نگذارند این خاطره به فراموشی سپرده شود.
 
حال با قضاوتی منصفانه به این نتیجه می رسیم که در کشورمان جای این نمادها خالی است. حضور با برکت شهیدان گمنام انکار ناپذیر است که البته برخی از آنان نیز در مهجوریت به سر می‌برند؛ مانند شهیدان گمنامی که در خیابان آزادی در شهر تهران به خاک سپرده شده اند و صدافسوس که  این مکان به محل حفاری ایستگاه مترو متصل شد و در حال حاضر نیز برای این مکان، دربی تعبیه شده است که متاسفانه در بیشتر ساعات روز بسته است و هر زمانی نمی توان بر سر مزار این شهدا حاضر شد. 

در یک نگاه جامع به این نتیجه می رسیم که معماری‌ای که برای شهروندان یادآور حماسه دفاع مقدس و در شأن شهدای گرانقدر ایران اسلامی باشد در سطح شهرهای کشورمان وجود ندارد. به راستی چرا مدیران فرهنگی و معماران و متخصصین هنرهای تجسمی کشور ما، این حماسه بزرگ را  با خلق هنر شورانگیز معماری برای تمام نسل ها به یادگار نمی گذارند؟
نظرات بینندگان